Politieregistratie demonstrant bij niet-aangemelde demonstratie rechtmatig
ECLI:NL:RVS:2026:5335, Raad van State, 09-09-2026, 202201636/1/A3
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 3 juni 2021 heeft de korpschef het verzoek van [appellant] om verwijdering van persoonsgegevens die over hem in politiemutaties zijn verwerkt in relatie tot een demonstratie op 15 maart 2021 afgewezen. [appellant] heeft op 4 mei 2021 bij de korpschef een verzoek ingediend om de verwijdering van de persoonsgegevens die over hem in relatie tot de demonstratie zijn verwerkt. In het besluit heeft de korpschef bevestigd dat er twee mutaties zijn opgesteld naar aanleiding van de demonstratie waarin persoonsgegevens van [appellant] zijn opgenomen. De korpschef heeft het verzoek om verwijdering van de persoonsgegevens afgewezen, omdat de gegevens noodzakelijk zijn voor de informatiepositie van de politie. Daarnaast is volgens de korpschef niet gesteld en gebleken dat de mutaties onjuiste politiegegevens bevatten en zijn de gegevens overeenkomstig een wettelijk voorschrift verwerkt en daarmee niet onrechtmatig. [appellant] is het niet eens met de besluitvorming.
Kern van de zaak
Een demonstrant die aanwezig was bij een niet-aangemelde tegendemonstratie op het Jaarbeursplein in Utrecht (maart 2021) verzocht de korpschef zijn persoonsgegevens uit politiemutaties te verwijderen. De korpschef weigerde dit omdat de gegevens noodzakelijk zijn voor de informatiepositie van de politie. De demonstrant ging in beroep en uiteindelijk in hoger beroep bij de Raad van State.
Beslissing van de rechter
De Raad van State bevestigt de uitspraak van de rechtbank en wijst het verzoek om schadevergoeding af. Doorslaggevend is dat de twee politiemutaties – een feitelijke beschrijving van de demonstratie en een aandachtsvestiging voor toekomstige handhaving – noodzakelijk en relevant zijn voor de uitvoering van de dagelijkse politietaak en overeenkomstig een wettelijk voorschrift zijn verwerkt.
Impactscore
MiddelDe uitspraak betreft een bevestiging van bestaand beleid rond politiegegevensverwerking bij demonstraties en stelt geen nieuwe rechtsnormen, maar raakt wel gevoelige grondrechten (demonstratievrijheid en privacy) en heeft signaalwerking voor vergelijkbare gevallen.
Belangrijkste punten
- 1Persoonsgegevens opgenomen in politiemutaties na aanwezigheid bij niet-aangemelde demonstratie zijn rechtmatig verwerkt.
- 2De aandachtsvestiging dat betrokkenen bij een volgende niet-aangemelde demonstratie worden gesanctioneerd, is als noodzakelijk en relevant aangemerkt.
- 3Er is niet gebleken dat de mutaties onjuiste politiegegevens bevatten.
- 4Het verwijderingsverzoek op grond van de Wet politiegegevens is afgewezen; de gegevensverwerking voldoet aan de wettelijke vereisten.
- 5Het verzoek om schadevergoeding wordt eveneens afgewezen.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt dat de politie persoonsgegevens van deelnemers aan (niet-aangemelde) demonstraties mag verwerken en bewaren wanneer dit noodzakelijk is voor de informatiepositie en toekomstige handhaving, ook als de betrokkene zelf geen strafbaar feit heeft gepleegd. Dit legt de lat voor verwijderingsverzoeken op grond van de Wet politiegegevens hoog.
Praktische impact
Demonstranten bij niet-aangemelde betogingen kunnen worden geregistreerd in politiemutaties inclusief aandachtsvestigingen voor toekomstige handhaving, zonder dat zij dit via een verwijderingsverzoek eenvoudig ongedaan kunnen maken.
Onderwerp-impact
Voor het recht op demonstratie en privacy van activisten betekent deze uitspraak dat registratie door de politie als inherent risico van deelname aan niet-aangemelde demonstraties moet worden beschouwd, met mogelijke gevolgen voor toekomstige politieoptreden jegens dezelfde personen.
Samenvatting
Op 15 maart 2021 vond op het Jaarbeursplein in Utrecht een niet-aangemelde tegendemonstratie bij een campagnebijeenkomst van Forum voor Democratie plaats. De appellant was daarbij aanwezig en werd nadien door de politie om zijn identiteitsgegevens gevraagd. Naar aanleiding hiervan stelde de politie twee mutaties op: één met een feitelijke beschrijving van de gebeurtenissen en aanwezigen, en één aandachtsvestiging met de strekking dat de genoemde betrokkenen bij een volgende niet-aangemelde demonstratie in Utrecht gesanctioneerd zouden worden. Op 4 mei 2021 verzocht appellant de korpschef deze persoonsgegevens te verwijderen. De korpschef weigerde dit, stellende dat de gegevens noodzakelijk zijn voor de informatiepositie van de politie, dat niet is gebleken van onjuiste gegevens en dat de verwerking op een wettelijk voorschrift berust. De rechtbank verklaarde het beroep ongegrond en oordeelde dat de mutaties noodzakelijk en relevant zijn voor de dagelijkse politietaak, onder meer voor het inschatten van de benodigde personele inzet bij toekomstige demonstraties en de daarmee gepaard gaande risico's. De Raad van State bevestigt dit oordeel in hoger beroep en wijst ook het verzoek om schadevergoeding af. De centrale juridische vraag was of de verwerking van persoonsgegevens in de politiemutaties rechtmatig was en of appellant recht had op verwijdering daarvan op grond van de Wet politiegegevens. De Raad van State oordeelt van niet: de gegevensverwerking voldoet aan de wettelijke vereisten van noodzakelijkheid en relevantie, de mutaties bevatten geen aantoonbaar onjuiste gegevens en er is geen grond voor verwijdering. De uitspraak onderstreept dat deelname aan een niet-aangemelde demonstratie kan leiden tot rechtmatige en blijvende politieregistratie, ook zonder dat de betrokkene een strafbaar feit heeft begaan.