Dwangsom diervoederfabriek FFN gedeeltelijk geschorst door RvS
ECLI:NL:RVS:2026:5301, Raad van State, 10-09-2026, 202401640/2/R4 en 202401641/2/R4
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 6 januari 2021 heeft het college van gedeputeerde staten van Overijssel FFN met een dwangsom gelast om een plan van aanpak over te leggen als bedoeld in maatwerkvoorschrift 9.2.3 van de door het college op 8 februari 2017 aan FFN verleende revisievergunning voor de inrichting aan de Sluisstraat 24 in Delden. FFN exploiteert een diervoederfabriek aan de Sluisstraat 24 in Delden op grond van een in 2017 door het college aan FFN verleende revisievergunning. De productie van diervoeders heeft geuremissie tot gevolg. In de revisievergunning zijn maatwerkvoorschriften opgenomen over het aspect geur. [wederpartij] en anderen wonen in de omgeving van de inrichting. Naar aanleiding van klachten en een handhavingsverzoek van omwonenden over onder meer geuroverlast vanwege de inrichting, heeft het college bij besluit van 27 november 2019 FFN met een dwangsom gelast om een geuronderzoek te laten uitvoeren. Dat besluit is niet in geding in de bodemprocedure. FFN heeft het geuronderzoek laten uitvoeren door Buro Blauw B.V. Op 2 februari 2020 hebben [wederpartij] en anderen een verzoek bij het college ingediend om te handhaven op onder meer het aspect geur. Naar aanleiding daarvan heeft het college het besluit van 6 januari 2021 genomen. Het college heeft FFN daarbij gelast een plan van aanpak als bedoeld in voorschrift 9.2.3 van de revisievergunning over te leggen, omdat volgens het college uit de resultaten van het geuronderzoek van Buro Blauw blijkt dat FFN in strijd heeft gehandeld met de maatwerkvoorschriften 9.1.1, 9.1.2 en 9.1.3 van de revisievergunning.
Kern van de zaak
ForFarmers Nederland B.V. exploiteert een diervoederfabriek in Delden en werd door het college van GS Overijssel gelast handhavingsmaatregelen te nemen wegens overtredingen van geuremissienormen uit de revisievergunning. Omwonenden hadden geklaagd over geuroverlast en een handhavingsverzoek ingediend. FFN ging in hoger beroep bij de Raad van State en verzocht om een voorlopige voorziening.
Beslissing van de rechter
De voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak wijst het verzoek in zaak 202401640/2/R4 af, maar schorst bij wijze van voorlopige voorziening het besluit van GS Overijssel van 15 september 2021 voor zover daarbij een nieuwe last onder dwangsom is opgelegd, totdat de Afdeling in de bodemprocedure uitspraak heeft gedaan. Doorslaggevend is kennelijk dat de nieuwe dwangsom voldoende spoedeisend belang opwierp om schorsing te rechtvaardigen, terwijl het eerste verzoek dat belang miste.
Impactscore
LaagHet betreft een voorlopige voorzieningenbeslissing zonder bindend karakter voor de bodemprocedure, in een individueel handhavingsgeschil over één specifieke inrichting; er worden geen nieuwe rechtsnormen gesteld.
Belangrijkste punten
- 1Oud recht (vóór Omgevingswet 1 januari 2024) blijft van toepassing op de beoordeling van deze hoger beroepen.
- 2FFN is in 2021 gelast een plan van aanpak te overleggen na geuronderzoek waaruit overtreding van maatwerkvoorschriften 9.1.1, 9.1.2 en 9.1.3 bleek.
- 3De voorzieningenrechter schorst uitsluitend de nieuwe last onder dwangsom (besluit 15 september 2021), niet het eerdere handhavingsbesluit.
- 4Het oordeel van de voorzieningenrechter heeft een voorlopig karakter en bindt de bodemrechter niet.
- 5GS Overijssel wordt veroordeeld tot vergoeding van proceskosten van € 1.868,00 aan FFN in zaak 202401641/2/R4.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt dat bij samenlopende handhavingsbesluiten elk besluit afzonderlijk op spoedeisend belang wordt getoetst en dat schorsing van een dwangsom de bodemprocedure over de onderliggende overtreding onverlet laat. Tevens wordt het overgangsrechtelijk regime van de Omgevingswet toegepast: procedures die vóór 1 januari 2024 zijn gestart worden afgewikkeld onder het oude recht.
Praktische impact
FFN hoeft gedurende de lopende bodemprocedure de nieuwe dwangsom (nog) niet te verbeuren, maar de handhavingslast zelf blijft in stand zodat het geurprobleem niet is opgelost. Omwonenden in Delden ondervinden vooralsnog geen directe verlichting van de geuroverlast als gevolg van deze voorlopige voorziening.
Onderwerp-impact
Voor industriële inrichtingen met geuremissies maakt de uitspraak duidelijk dat handhavingsbesluiten op basis van maatwerkvoorschriften in revisievergunningen standhouden totdat de bodemrechter anders beslist, maar dat afzonderlijke nieuwe dwangsommen bij spoedeisend belang wel schorsbaar zijn.
Samenvatting
ForFarmers Nederland B.V. (FFN) exploiteert een diervoederfabriek in Delden op basis van een in 2017 verleende revisievergunning, waarin maatwerkvoorschriften zijn opgenomen voor geuremissie en geurimmissie. Naar aanleiding van klachten van omwonenden en een handhavingsverzoek concludeerde het college van gedeputeerde staten van Overijssel op basis van een geuronderzoek van Buro Blauw dat FFN de maatwerkvoorschriften 9.1.1, 9.1.2 en 9.1.3 had overtreden. Bij besluit van 6 januari 2021 werd FFN gelast een plan van aanpak in te dienen; bij besluit van 15 september 2021 werd een nieuwe last onder dwangsom opgelegd. FFN ging in hoger beroep en vroeg de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State om voorlopige voorzieningen. De voorzieningenrechter past het overgangsrecht toe: omdat de procedure is gestart vóór inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024, blijft het oude recht van toepassing. Het verzoek in zaak 202401640/2/R4 wordt afgewezen bij gebrek aan voldoende spoedeisend belang. Het verzoek in zaak 202401641/2/R4, dat ziet op de nieuwe last onder dwangsom van 15 september 2021, wordt echter toegewezen: die dwangsom wordt geschorst totdat de Afdeling in de bodemprocedure uitspraak heeft gedaan. Het college wordt veroordeeld tot vergoeding van proceskosten van € 1.868,00 aan FFN. De uitspraak heeft een beperkte reikwijdte: het is een voorlopige maatregel zonder bindende werking voor de bodemzaak. De handhavingslast zelf blijft van kracht, zodat FFN het plan van aanpak moet blijven opstellen. Omwonenden ondervinden door deze schorsing geen onmiddellijke verbetering van de geursituatie. De zaak illustreert de complexiteit van handhaving bij industriële geuremissies en het belang van nauwkeurige maatwerkvoorschriften in milieuvergunningen.