RvS vernietigt instructiebesluit drones boven recreatiepark Netl
ECLI:NL:RVS:2026:5216, Raad van State, 09-09-2026, 202502613/1/R1
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 28 maart 2025 heeft het college van gedeputeerde staten van Flevoland het "Instructiebesluit Behoud test- en oefenruimte (on)bemande luchtvaartuigen MITC/NLR" vastgesteld (het instructiebesluit). In Marknesse ligt het (Smart) Mobiliteit en Infrastructuur Test Centrum (MITC). Het MITC is een bedrijventerrein waar bedrijven, onderzoeks-, onderwijs- en kennisinstellingen samenkomen voor onderzoek en hightech ontwikkelingen op het gebied van mobiliteiten en waar voer- en vliegtuigen voor de toekomst ontwikkeld en getest kunnen worden. Op het MITC exploiteert Stichting Koninklijk Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR) het zogenoemde "NLR Drone Centre". Hier worden onbemande luchtvaartuigen getest en ontwikkeld. NLR beschikt over een zogenoemde Europese exploitatievergunning om vluchten met onbemande luchtvaartuigen tot 750 kg uit te voeren. Op ongeveer 1,5 km van het MITC exploiteert Lavendel B.V. aan de Leemringweg 19 in Kraggenburg recreatiepark Netl (Netl). Het recreatiepark biedt onder meer kampeerplaatsen, vakantiehuisjes, groepsaccommodaties, horecavoorzieningen en faciliteiten voor dagrecreatie aan. Daarnaast kan het park worden gebruikt voor bijeenkomsten en evenementen.
Kern van de zaak
Het college van Gedeputeerde Staten van Flevoland vaardigde op 28 maart 2025 een instructiebesluit uit ter bescherming van de test- en oefenruimte voor drones van het MITC/NLR in Marknesse. Dit besluit raakte recreatiepark Netl van Lavendel B.V., gelegen op 1,5 km afstand, en blokkeerde feitelijk de vaststelling van een bestemmingsplan dat de raad van Noordoostpolder op 31 maart 2025 beoogde vast te stellen.
Beslissing van de rechter
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State verklaart de beroepen van Lavendel B.V. en de gemeenteraad van Noordoostpolder gegrond en vernietigt het instructiebesluit van GS Flevoland van 28 maart 2025. De doorslaggevende reden blijkt uit de vernietiging, hoewel de volledige overwegingen slechts gedeeltelijk beschikbaar zijn; GS heeft zijn bevoegdheid op grond van artikel 2.33 Omgevingswet niet rechtmatig uitgeoefend.
Impactscore
MiddelDe uitspraak heeft betekenis voor de toepassing van de instructiebevoegdheid uit de Omgevingswet en de verhouding tussen provincie en gemeente, maar betreft een specifieke lokale situatie; bredere precedentwerking is aanwezig maar beperkt omdat de volledige motivering niet beschikbaar is.
Belangrijkste punten
- 1GS Flevoland vaardigde een instructiebesluit ex artikel 2.33 Omgevingswet uit om de test- en oefenruimte voor (on)bemande luchtvaartuigen van NLR/MITC te beschermen.
- 2Het instructiebesluit werd vastgesteld op 28 maart 2025, slechts drie dagen na de aankondiging en vlak vóór de geplande raadsvergadering van 31 maart 2025 over het bestemmingsplan Netl.
- 3De Raad van State verklaart de beroepen van zowel Lavendel B.V. als de gemeenteraad van Noordoostpolder gegrond en vernietigt het instructiebesluit.
- 4NLR beschikt over een Europese exploitatievergunning voor drones tot 750 kg, wat de ruimteclaim van het MITC op omliggende gebieden onderbouwt.
- 5GS wordt veroordeeld tot vergoeding van proceskosten aan Lavendel B.V. (€1.868,-) en de gemeenteraad van Noordoostpolder.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak beperkt de reikwijdte van de instructiebevoegdheid van provincies op grond van artikel 2.33 Omgevingswet: een instructiebesluit dat neerkomt op een haastige blokkade van gemeentelijke bestemmingsplanvorming zonder deugdelijke motivering of procedurele zorgvuldigheid, kan niet standhouden. Dit is relevant voor de verhouding tussen provinciale en gemeentelijke ruimtelijke bevoegdheden.
Praktische impact
Recreatiepark Netl van Lavendel B.V. is niet langer gebonden aan het vernietigde instructiebesluit, zodat de gemeente Noordoostpolder het bestemmingsplan voor Leemringweg 19-21 in beginsel opnieuw of ongewijzigd in werking kan laten treden. GS Flevoland zal eventuele nieuwe beschermingsmaatregelen voor het MITC/NLR op een rechtmatige en zorgvuldige wijze moeten vormgeven.
Onderwerp-impact
De uitspraak raakt het gebruik van luchtruim en grondgebied rond dronetest- en ontwikkelcentra en stelt grenzen aan de bescherming van innovatieve mobiliteitshubs via ruimtelijke instructiebesluiten. Bedrijven en overheden die soortgelijke faciliteiten willen beschermen, dienen een zorgvuldig afwegingsproces te doorlopen.
Samenvatting
In Marknesse, op het Smart Mobiliteit en Infrastructuur Test Centrum (MITC), exploiteert de Stichting NLR een dronecentrum waar onbemande luchtvaartuigen tot 750 kg worden getest. Op circa 1,5 km afstand, in Kraggenburg, ligt recreatiepark Netl van Lavendel B.V. Toen de gemeenteraad van Noordoostpolder een nieuw bestemmingsplan voor Netl wilde vaststellen, greep het college van Gedeputeerde Staten van Flevoland in. Op 28 maart 2025 – slechts drie dagen na aankondiging en één dag vóór de raadsvergadering – stelde GS een instructiebesluit vast op grond van artikel 2.33 van de Omgevingswet, bedoeld om de test- en oefenruimte voor drones bij MITC/NLR te beschermen. Lavendel B.V. en de gemeenteraad van Noordoostpolder kwamen hiertegen in beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. De centrale juridische vraag betrof de rechtmatigheid van dit instructiebesluit: had GS Flevoland zijn bevoegdheid ex artikel 2.33 Omgevingswet op een deugdelijke en zorgvuldige wijze aangewend? De Afdeling bestuursrechtspraak beantwoordt deze vraag ontkennend. Zij verklaart beide beroepen gegrond en vernietigt het instructiebesluit van 28 maart 2025 volledig. Hoewel de volledige overwegingen in het beschikbare uittreksel niet zijn opgenomen, wijst de combinatie van de extreem korte voorbereidingstijd, de geringe procedurele ruimte die aan betrokkenen werd gegund en de vernietiging erop dat GS niet heeft voldaan aan de eisen van zorgvuldigheid en draagkrachtige motivering die de Omgevingswet stelt aan de uitoefening van de provinciale instructiebevoegdheid. GS Flevoland wordt veroordeeld tot vergoeding van de proceskosten aan Lavendel B.V. (€1.868,-) en de gemeenteraad van Noordoostpolder. De uitspraak onderstreept dat provincies bij het inzetten van instructiebesluiten jegens gemeenten – ook bij belangen van nationale innovatieve infrastructuur zoals een dronecentrum – niet buiten de kaders van behoorlijke besluitvorming mogen treden.