RvS: 20% eigen risico faunaschade Noord-Holland toegestaan
ECLI:NL:RVS:2026:5181, Raad van State, 02-09-2026, 202500133/1/A2
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 9 december 2021 heeft het college van gedeputeerde staten van Noord-Holland aan [wederpartij] een tegemoetkoming in faunaschade van € 4.114,19 toegekend. [wederpartij] heeft een veehouderij in Zuidoostbeemster. Op 18 juni 2021 heeft zij een aanvraag om een tegemoetkoming in faunaschade, als bedoeld in artikel 6.1, eerste lid, van de Wnb, ingediend voor de schade die grauwe ganzen en brandganzen aan haar percelen grasland hebben toegebracht. De tegemoetkoming is aangevraagd voor de periode van 1 maart 2021 tot en met 1 september 2021. Het college heeft aan [wederpartij] een tegemoetkoming van € 4.114,19 toegekend. Het college is hierbij uitgegaan van een schadebedrag van € 5.142,72, en heeft hier een eigen risico van 20% op ingehouden. Dit percentage is ontleend aan artikel 5, vierde lid, gelezen in samenhang met artikel 6a, van de Beleidsregel tegemoetkomingschade Noord-Holland (de Beleidsregel), zoals die sinds 1 mei 2021 luidde. Vóór deze datum werd een eigen risico van 5% gehanteerd.
Kern van de zaak
Een veehouder in Zuidoostbeemster vroeg tegemoetkoming voor faunaschade door grauwe ganzen en brandganzen in 2021. Het college kende een tegemoetkoming toe maar paste een eigen risico van 20% toe (verhoogd van 5% per 1 mei 2021). De veehouder betwistte de hoogte van dit eigen risico.
Beslissing van de rechter
De Raad van State wijst het hoger beroep van het college toe en oordeelt dat een eigen risico van 20% mag worden gehanteerd, ook zonder uitgebreid individueel onderzoek naar de schadelast. Het percentage is niet zo hoog dat het zonder meer leidt tot een onevenredig zware last, en afwijking op grond van artikel 4:84 Awb blijft mogelijk.
Impactscore
MiddelDe uitspraak biedt duidelijkheid over de toelaatbaarheid van gestandaardiseerde eigen risicopercentages bij faunaschade, maar betreft provinciespecifieke beleidsregels en heeft beperkte landelijke reikwijdte.
Belangrijkste punten
- 1Wet natuurbescherming (oud, vóór 1 januari 2024) is van toepassing op aanvragen uit 2021
- 2Standaardisering van het normale maatschappelijke risico op 20% is toegestaan, ook zonder volledig inzicht in individuele schadelast
- 3Het college hoeft niet in elk geval individueel onderzoek te doen naar behaalde voordelen van de aanvrager
- 4Een eigen risico van 20% is niet zodanig hoog dat het per definitie onevenredig is
- 5Aanvrager kan op grond van artikel 4:84 Awb verzoeken om afwijking van de standaard bij bijzondere omstandigheden
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak verduidelijkt dat provincies bij faunaschade-tegemoetkomingen een gestandaardiseerd eigen risico van 20% mogen hanteren zonder per geval individueel onderzoek naar schadelast, mits afwijking via hardheidsclausule mogelijk blijft.
Praktische impact
Veehouders en andere grondeigenaren in Noord-Holland moeten rekening houden met een eigen risico van 20% bij faunaschade-aanvragen, maar kunnen bij bijzondere omstandigheden een beroep doen op artikel 4:84 Awb.
Onderwerp-impact
Voor de agrarische sector bevestigt deze uitspraak dat provinciale beleidsregels met verhoogde eigen risico-percentages voor faunaschade standhouden, wat de financiële compensatie bij ganzenvraat beperkt.
Samenvatting
Een veehouder uit Zuidoostbeemster diende in 2021 een aanvraag in voor tegemoetkoming in faunaschade veroorzaakt door grauwe ganzen en brandganzen op haar graslanden, voor de periode 1 maart tot 1 september 2021. Het college van Gedeputeerde Staten van Noord-Holland kende een tegemoetkoming van ruim € 4.100 toe, maar paste op basis van de Beleidsregel tegemoetkomingschade Noord-Holland een eigen risico van 20% toe. Dit percentage was per 1 mei 2021 verhoogd van de eerder geldende 5%. De veehouder betwistte de hoogte van dit eigen risico. De rechtbank oordeelde dat het college onvoldoende had gemotiveerd waarom de standaard van 20% passend was, omdat het college geen inzicht had verschaft in de individuele schadelast van de grondeigenaar, zoals de Afdeling eerder had vereist in haar uitspraak van 16 juni 2021. De Raad van State vernietigt dit oordeel in hoger beroep. De Afdeling overweegt dat het ontbreken van individueel onderzoek naar behaalde voordelen niet betekent dat het college geen 20% eigen risico mocht hanteren. Het gekozen percentage is niet dermate hoog dat het zonder meer leidt tot een onevenredig zware last voor de grondeigenaar of grondgebruiker. Daarbij weegt de Afdeling mee dat het college binnen zijn beleidsruimte heeft gehandeld en dat afwijking van de beleidsregel op grond van artikel 4:84 van de Awb mogelijk blijft indien de aanvrager aannemelijk maakt dat sprake is van bijzondere omstandigheden. Het hoger beroep van het college slaagt daarmee. De uitspraak bevestigt dat provincies bij faunaschade-tegemoetkomingen kunnen werken met een gestandaardiseerd eigen risico, zonder dat per aanvraag uitgebreid individueel onderzoek vereist is, zolang het percentage niet evident onevenredig is.