Eigen risico 20% faunaschade Noord-Holland toch toegestaan
ECLI:NL:RVS:2026:5179, Raad van State, 02-09-2026, 202500117/1/A2
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluiten van 9 december 2021, 22 december 2021 en 13 januari 2022 heeft het college van gedeputeerde staten van Noord-Holland aan [wederpartij] tegemoetkomingen in faunaschade van respectievelijk € 22.800,00, € 5.100,00 en € 60.000,00 toegekend. [wederpartij] exploiteert een vollegrondsgroentebedrijf in Warmenhuizen. Op 7 juli 2021, 2 augustus 2021 en 11 oktober 2021 heeft zij aanvragen om een tegemoetkoming in faunaschade, als bedoeld in artikel 6.1, eerste lid, van de Wnb, ingediend voor de schade die grauwe ganzen aan haar percelen spitskool en sla hebben toegebracht. De tegemoetkomingen zijn aangevraagd voor de periode van 1 maart 2021 tot en met 1 september 2021. Het college heeft aan [wederpartij] tegemoetkomingen in faunaschade toegekend. Het college is hierbij uitgegaan van schadebedragen van € 28.500,00, € 6.375,00 en € 75.000,00 en heeft op elk van deze bedragen een eigen risico van 20% ingehouden. Dit percentage is ontleend aan artikel 5, vierde lid, gelezen in samenhang met artikel 6a, van de Beleidsregel tegemoetkomingschade Noord-Holland (de Beleidsregel), zoals die sinds 1 mei 2021 luidde. Vóór deze datum werd een eigen risico van 5% gehanteerd.
Kern van de zaak
Een vollegrondsgroentebedrijf in Warmenhuizen kreeg tegemoetkomingen voor faunaschade door grauwe ganzen aan spitskool en sla (periode maart–september 2021). Het geschil betrof uitsluitend de hoogte van het eigen risico: het college paste 20% toe (na beleidswijziging per 1 mei 2021, daarvoor 5%). De rechtbank oordeelde dat de motivering voor deze standaard ontoereikend was.
Beslissing van de rechter
De Raad van State verklaart het hoger beroep van het college gegrond en oordeelt dat het hanteren van een eigen risico van 20% wél is toegestaan, ook zonder gedetailleerd onderzoek naar de individuele schadelast. Het percentage is niet zodanig hoog dat het zonder meer leidt tot onevenredige benadeling, en afwijking op grond van artikel 4:84 Awb blijft mogelijk.
Impactscore
MiddelDe uitspraak heeft relevantie voor de agrarische praktijk in Noord-Holland en biedt enige verduidelijking over de motiveringseisen bij gestandaardiseerd eigen risico, maar stelt geen fundamenteel nieuwe rechtsregel en heeft beperkte landelijke reikwijdte.
Belangrijkste punten
- 1Wet natuurbescherming (Wnb) vóór 1 januari 2024 is van toepassing op aanvragen uit 2021
- 2Standaardisering van het normale maatschappelijke risico op 20% is in beginsel toegestaan, mits voldoende gemotiveerd
- 3Ontbreken van individueel schadeonderzoek leidt niet automatisch tot onrechtmatigheid van de standaard
- 4Een eigen risico van 20% is niet zodanig hoog dat onevenredige benadeling zonder meer aannemelijk is
- 5Het college kan op grond van artikel 4:84 Awb in individuele gevallen ten gunste van de aanvrager afwijken van de standaard
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak verduidelijkt dat provincies bij faunaschade-tegemoetkomingen een gestandaardiseerd eigen risico mogen hanteren zonder uitgebreid individueel schadeonderzoek, mits het percentage niet evident onevenredig is en een hardheidsclausule beschikbaar blijft.
Praktische impact
Agrariërs in Noord-Holland die faunaschade lijden dienen rekening te houden met een eigen risico van 20%; zij kunnen echter via een beroep op artikel 4:84 Awb om maatwerk verzoeken als de standaard in hun geval onevenredig uitpakt.
Onderwerp-impact
Voor de agrarische sector bevestigt dit dat beleidsmatige verhogingen van het eigen risico bij faunaschade juridisch houdbaar zijn, wat de financiële zekerheid van grondeigenaren bij vogelschade onder druk kan zetten.
Samenvatting
Een vollegrondsgroentebedrijf in Warmenhuizen diende in 2021 meerdere aanvragen in voor tegemoetkomingen in faunaschade als gevolg van vraat door grauwe ganzen aan percelen spitskool en sla. Het college van Gedeputeerde Staten van Noord-Holland kende tegemoetkomingen toe, maar paste op elk schadebedrag een eigen risico van 20% toe conform de per 1 mei 2021 gewijzigde Beleidsregel tegemoetkomingschade Noord-Holland. Vóór die datum gold een eigen risico van slechts 5%. De aanvrager bestreed uitsluitend de hoogte van dit percentage. De rechtbank oordeelde in eerste aanleg dat het college de gekozen standaard onvoldoende had gemotiveerd, omdat niet was aangetoond dat het percentage was gebaseerd op inzicht in de individuele schadelast van grondeigenaren – een eis die de Afdeling eerder formuleerde in haar uitspraak van 16 juni 2021 (ECLI:NL:RVS:2021:1263). De Raad van State draait dit oordeel in hoger beroep terug. De Afdeling erkent dat onderzoek naar de individuele schadelast ontbreekt, maar stelt dat dit gebrek niet zonder meer meebrengt dat het college geen eigen risico van 20% had mogen hanteren. Beslissend is dat het gekozen percentage niet zodanig hoog is dat een grondeigenaar of grondgebruiker daardoor automatisch een onevenredig zware last draagt. Bovendien wijst de Afdeling erop dat het college op grond van artikel 4:84 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) in individuele gevallen van de standaard kan afwijken, indien de aanvrager aannemelijk maakt dat toepassing van de beleidsregel wegens bijzondere omstandigheden onevenredig is. Het hoger beroep van het college slaagt daarmee. De uitspraak bevestigt dat provincies bij faunaschade-tegemoetkomingen een gestandaardiseerd eigen risico mogen hanteren, mits het percentage niet evident disproportioneel is en een veiligheidsventiel via de hardheidsclausule beschikbaar blijft.