Raad van State: 20% eigen risico faunaschade Noord-Holland toegestaan
ECLI:NL:RVS:2026:5178, Raad van State, 02-09-2026, 202500125/1/A2
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 10 november 2022 heeft het college van gedeputeerde staten van Noord-Holland aan de maatschap een tegemoetkoming in faunaschade van € 44.623,81 toegekend. De maatschap exploiteert een melkveebedrijf in Den Ilp. Op 28 juni 2022 heeft zij een aanvraag om een tegemoetkoming in faunaschade, als bedoeld in artikel 6.1, eerste lid, van de Wnb, ingediend voor de schade die (voornamelijk) grauwe ganzen aan haar percelen grasland hebben toegebracht. De tegemoetkoming is aangevraagd voor de periode van 1 maart 2022 tot en met 1 september 2022. Het college heeft aan de maatschap een tegemoetkoming in faunaschade toegekend. Het college is hierbij uitgegaan van een schadebedrag van € 56.918,12 en heeft hierop een eigen risico van 20% ingehouden. Dit percentage is ontleend aan artikel 5, vierde lid, gelezen in samenhang met artikel 6a, van de Beleidsregel tegemoetkomingschade Noord-Holland (de Beleidsregel), zoals die sinds 1 mei 2021 luidde. Vóór deze datum werd een eigen risico van 5% gehanteerd.
Kern van de zaak
Een melkveebedrijf in Den Ilp diende een aanvraag in voor tegemoetkoming in faunaschade door grauwe ganzen over de periode maart-september 2022. Het college kende een tegemoetkoming toe op basis van een schadebedrag van ruim €56.000, maar paste een eigen risico van 20% toe. De maatschap betwistte de hoogte van dit eigen risico.
Beslissing van de rechter
De Raad van State wijst het standpunt van de rechtbank af: het college heeft het eigen risico van 20% wél mogen hanteren, ook zonder uitgebreid individueel onderzoek naar de schadelast. Doorslaggevend is dat het gekozen percentage niet zo hoog is dat dit zonder meer leidt tot een onevenredig zware last, en dat afwijking op grond van artikel 4:84 Awb mogelijk blijft.
Impactscore
MiddelDe uitspraak heeft betekenis voor agrariërs die faunaschade claimen en voor de praktijk van beleidsstandaardisering bij tegemoetkomingen, maar betreft een relatief specifiek bestuursrechtelijk terrein en bevestigt bestaande jurisprudentielijn zonder fundamenteel nieuwe rechtsregels te stellen.
Belangrijkste punten
- 1Wet natuurbescherming (Wnb) vóór 1 januari 2024 is van toepassing op deze aanvraag
- 2Eigen risico verhoogd van 5% naar 20% per 1 mei 2021 via de Beleidsregel tegemoetkomingschade Noord-Holland
- 3Rechtbank oordeelde dat motivering onvoldoende was wegens ontbreken individueel inzicht in schadelast
- 4Raad van State: standaardisering eigen risico op 20% is toegestaan mits het percentage niet onevenredig zwaar uitpakt
- 5College kan op grond van artikel 4:84 Awb ten voordele van aanvrager van de standaard afwijken bij bijzondere omstandigheden
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak verduidelijkt dat bestuursorganen een gestandaardiseerd eigen risico mogen hanteren bij tegemoetkomingen in faunaschade, zonder dat per geval uitgebreid individueel onderzoek naar de schadelast vereist is, mits het percentage niet evident onevenredig is. Dit bevestigt de bestuursruimte bij beleidsstandaardisering en sluit aan bij de Afdelingslijn van ECLI:NL:RVS:2021:1263.
Praktische impact
Voor agrariërs die faunaschade lijden betekent dit dat een eigen risico van 20% als uitgangspunt geldt; zij kunnen alleen afwijking bewerkstelligen door aannemelijk te maken dat sprake is van bijzondere omstandigheden in de zin van artikel 4:84 Awb.
Onderwerp-impact
Voor de agrarische sector en grondeigenaren in Noord-Holland bevestigt deze uitspraak de geldigheid van het verhoogde eigen risicopercentage bij faunaschade-tegemoetkomingen, wat financieel nadelig kan zijn ten opzichte van de situatie vóór 1 mei 2021.
Samenvatting
Een melkveebedrijf in Den Ilp exploiterende maatschap vroeg in juni 2022 een tegemoetkoming in faunaschade aan bij het college van gedeputeerde staten van Noord-Holland. De schade, veroorzaakt door grauwe ganzen in de periode maart tot september 2022, werd vastgesteld op ruim €56.918. Het college kende een tegemoetkoming toe, maar paste op grond van de Beleidsregel tegemoetkomingschade Noord-Holland een eigen risico van 20% toe. Dit percentage was per 1 mei 2021 verhoogd ten opzichte van het voordien geldende percentage van 5%. De enige geschilpunt betrof de hoogte van dit eigen risico. De rechtbank had geoordeeld dat het college het besluit onvoldoende had gemotiveerd: gelet op de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van 16 juni 2021 (ECLI:NL:RVS:2021:1263) mocht standaardisering van het normaal maatschappelijk risico alleen wanneer zij berust op inzicht in de schadelast van individuele grondeigenaren. Omdat dit inzicht ontbrak, achtte de rechtbank de motivering tekortschietend. De Raad van State volgt dit oordeel echter niet. In hoger beroep oordeelt de Afdeling dat het ontbreken van dat specifieke onderzoek niet automatisch betekent dat het college het eigen risico van 20% niet heeft mogen hanteren. Bepalend is dat het gekozen percentage niet zodanig hoog is dat een grondeigenaar of grondgebruiker daardoor zonder meer een onevenredig zware last draagt. Bovendien biedt artikel 4:84 van de Awb de mogelijkheid om in bijzondere gevallen ten gunste van de aanvrager van de standaard af te wijken, indien de aanvrager aannemelijk maakt dat aan de vereisten van die bepaling is voldaan. Het hoger beroep van het college slaagt daarmee. De uitspraak bevestigt de beleidsruimte van bestuursorganen bij het standaardiseren van het normale maatschappelijke risico in het kader van faunaschade-tegemoetkomingen.