RvS vernietigt omgevingsvergunning melkveehouderij deels wegens luchtwasser
ECLI:NL:RVS:2026:5166, Raad van State, 02-09-2026, 202304520/1/R4
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 7 juni 2021 heeft het college van burgemeester en wethouders van West Maas en Waal [appellant] een omgevingsvergunning eerste fase verleend om haar melkveehouderij aan de [locatie A] in Wamel deels om te zetten in een varkenshouderij. [appellant] exploiteert een melkveehouderij aan de [locatie A] in Wamel. Zij heeft een omgevingsvergunning aangevraagd omdat zij een bestaande stal wil slopen en twee nieuwe stallen wil bouwen. Daarin wil zij, in plaats van 160 stuks melk- en kalfkoeien en 151 stuks vrouwelijk jongvee nog slechts 140 zoogkoeien houden, met daarnaast 2.880 vleesvarkens en 2.880 gespeende biggen. Verder wil zij een mestscheidingsinstallatie en een mestbassin bouwen. De omgevingsvergunning eerste fase die in dit geding voorligt, is alleen verleend voor het wijzigen van de inrichting als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder e, van de Wabo. De bouw van de bouwwerken zal aan de orde komen bij de tweede fase. [persoon B] en [persoon A] wonen aan de [locatie B], [locatie C] en [locatie D] in de directe omgeving van de inrichting van [appellant]. Zij vrezen overlast door de voorgenomen verandering van een volledige melkveehouderij naar een gedeeltelijke varkenshouderij.
Kern van de zaak
Een melkveehouderij in Wamel vroeg een omgevingsvergunning aan voor het slopen van een bestaande stal en bouwen van twee nieuwe stallen, waarbij de veebezetting werd gewijzigd naar zoogkoeien, vleesvarkens en biggen. Omwonenden vreesden overlast door de overgang naar een (gedeeltelijke) varkenshouderij. De rechtbank vernietigde het verleende besluit van 7 juni 2021, waarna de exploitant in hoger beroep ging bij de Raad van State.
Beslissing van de rechter
De Raad van State verklaart het hoger beroep gegrond en vernietigt de uitspraak van de rechtbank Gelderland voor zover daarbij het besluit van 7 juni 2021 werd vernietigd, maar vernietigt het besluit zelf gedeeltelijk voor zover op de milieutekening een luchtwasser en twee roerwerken staan vermeld. De doorslaggevende reden is een specifieke fout in de milieutekening bij de omgevingsvergunning, terwijl het overige deel van de rechtbankuitspraak wordt bevestigd.
Impactscore
MiddelDe uitspraak heeft praktische betekenis voor partijen in deze specifieke zaak en geeft verduidelijking over overgangsrecht bij de Omgevingswet, maar stelt geen fundamenteel nieuwe rechtsregels vast; de partiële vernietiging is situatiegebonden.
Belangrijkste punten
- 1Overgangsrecht Omgevingswet: omdat de aanvraag dateert van 4 oktober 2019 (vóór inwerkingtreding op 1 januari 2024), blijft de Wabo en de Wet milieubeheer van toepassing.
- 2De omgevingsvergunning betreft fase 1 (milieuactiviteit ex artikel 2.1 lid 1 onder e Wabo); de bouwactiviteiten volgen in fase 2.
- 3Een m.e.r.-beoordelingsbesluit uit 2019 oordeelde dat geen milieueffectrapport nodig was voor de gevraagde wijziging.
- 4De Raad van State vernietigt het bestreden besluit partieel: uitsluitend voor zover de milieutekening een luchtwasser en twee roerwerken vermeldt.
- 5De rechtbankuitspraak wordt voor het overige bevestigd, wat betekent dat andere bezwaren van omwonenden deels gegrond blijven.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak verduidelijkt de toepassing van het overgangsrecht bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet en bevestigt dat pre-2024 ingediende aanvragen volledig onder het oude Wabo-regime vallen. Daarnaast illustreert de partiële vernietiging dat gebreken in milieutekeningen bij omgevingsvergunningen kunnen leiden tot gerichte vernietiging zonder het hele besluit aan te tasten.
Praktische impact
Voor de exploitant betekent de gedeeltelijke gegrondverklaring dat het vergunde project grotendeels overeind blijft, maar dat de omgevingsvergunning op het punt van de luchtwasser en roerwerken moet worden hersteld of aangepast. Omwonenden zien hun vrees voor overlast door de varkenshouderij slechts deels gehonoreerd, nu het besluit op een technisch onderdeel wordt vernietigd.
Onderwerp-impact
Voor de agrarische sector benadrukt deze uitspraak het belang van accurate en volledige milieutekeningen bij vergunningsaanvragen voor veehouderijen, met name bij ingrijpende wijzigingen van bedrijfsvoering zoals de overgang van melkvee naar varkens.
Samenvatting
Deze zaak betreft een melkveehouderij in Wamel (gemeente West Maas en Waal) die in 2019 een omgevingsvergunning aanvroeg voor een ingrijpende wijziging: het slopen van een bestaande stal en de bouw van twee nieuwe stallen, waarbij de veestapel wordt omgezet van melk- en kalfkoeien naar een combinatie van zoogkoeien, vleesvarkens en gespeende biggen. Ook een mestscheidingsinstallatie en mestbassin zijn voorzien. Omwonenden maakten bezwaar uit vrees voor overlast door de (gedeeltelijke) varkenshouderij. De rechtbank Gelderland vernietigde in 2023 het college-besluit van 7 juni 2021, waarna de exploitant in hoger beroep ging. De centrale juridische vragen betroffen de toepassing van het overgangsrecht bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 en de rechtmatigheid van de verleende omgevingsvergunning eerste fase (milieuactiviteit). De Raad van State stelt voorop dat, nu de aanvraag dateert van 4 oktober 2019, op grond van de Invoeringswet Omgevingswet het oude recht (Wabo en Wet milieubeheer) van toepassing blijft. De Afdeling verklaart het hoger beroep gegrond en vernietigt de uitspraak van de rechtbank voor zover deze het besluit van 7 juni 2021 had vernietigd. Tegelijkertijd vernietigt de Afdeling het college-besluit zelf, maar uitsluitend op het specifieke onderdeel waarbij op de milieutekening een luchtwasser en twee roerwerken zijn vermeld. Voor het overige wordt de uitspraak van de rechtbank bevestigd. De uitkomst is daarmee een gedeeltelijke gegrondverklaring: het vergunde project blijft grotendeels in stand, maar de vergunning bevat een fout in de milieutekening die herstel behoeft. De zaak illustreert het belang van nauwkeurige technische onderbouwing bij omgevingsvergunningen voor veehouderijen en de werking van het overgangsrecht rond de Omgevingswet.