Raad van State buigt zich over subsidiegeschil Stadstheater Almelo
ECLI:NL:RVS:2026:4721, Raad van State, 12-08-2026, 202600186/1/A2
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Op 27 februari 2024 heeft de raad van de gemeente Almelo een beslissing genomen over verschillende verzoeken van Stadstheater om verlening van subsidie. Bij besluit van 18 december 2024 heeft de gemeenteraad het door Stadstheater daartegen gemaakte bezwaar niet-ontvankelijk verklaard op de grond dat de beslissing niet op rechtsgevolg is gericht. De gemeenteraad heeft zich op het standpunt gesteld dat niet hij, maar het college van B&W bevoegd is om op de aanvragen om subsidie te beslissen. In hoger beroep is in geschil of de beslissing van de raad van 27 februari 2024 een besluit is als bedoeld in artikel 1:3, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht. Stadstheater en haar rechtsvoorgangers hebben sinds 1987 een theater in Almelo geëxploiteerd en daarvoor van het college van burgemeester en wethouders (college) verschillende subsidies ontvangen. In 2022 heeft Stadstheater het college laten weten dat zij zonder nadere ondersteuning niet meer in staat is het theater in stand te houden. Stadstheater heeft het college daarom verzocht om extra gelden beschikbaar te stellen voor de continuering van de programmering, de verbetering van de exploitatie en de daarvoor benodigde verbouwing.
Kern van de zaak
Stadstheater Almelo kon zonder extra financiering het theater niet langer in stand houden en diende meerdere subsidieaanvragen in bij het college van B&W. De gemeenteraad van Almelo wees alle aanvragen af (scenario D). In geschil is of deze raadsbeslissing van 27 februari 2024 een appellabel besluit is in de zin van artikel 1:3 lid 1 Awb.
Beslissing van de rechter
De uitspraak is onvolledig weergegeven, waardoor de definitieve beslissing van de Afdeling bestuursrechtspraak niet met zekerheid kan worden vastgesteld. Wel blijkt dat de rechtbank eerder het beroep gegrond verklaarde, de beslissing van 27 februari 2024 herriep en de raad vervolgens hoger beroep instelde; de Afdeling heeft de zaak inhoudelijk behandeld op 7 juli 2026.
Impactscore
MiddelDe zaak betreft een principiële vraag over de besluitskarakter van raadsbeslissingen in subsidiezaken, maar de incomplete uitspraaktekst laat de definitieve beslissing open; potentieel richtinggevend voor gemeentelijke subsidiepraktijk, maar beperkt tot specifieke feitelijke context.
Belangrijkste punten
- 1Centrale rechtsvraag: is de raadsbeslissing van 27 februari 2024 (afwijzing alle subsidieaanvragen Stadstheater) een besluit als bedoeld in artikel 1:3 lid 1 Awb?
- 2De gemeenteraad legde het college drie scenario's voor vanwege zijn kaderstellende rol en budgetrecht; de raad verwierp alle drie en koos voor volledige afwijzing (scenario D).
- 3De rechtbank achtte het beroep gegrond, vernietigde het opvolgende besluit van 18 december 2024 en herriep de raadsbeslissing van 27 februari 2024.
- 4De raad stelde hoger beroep in bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.
- 5De uitspraak raakt de verhouding tussen de kaderstellende rol van de gemeenteraad en de bevoegdheid van het college om subsidiebesluiten te nemen.
Impactanalyse
Juridische impact
De zaak werpt een belangrijke vraag op over de bestuursrechtelijke kwalificatie van raadsbeslissingen over subsidierelaties: wanneer vormt een politiek-bestuurlijke keuze van de raad een appellabel besluit in de zin van de Awb. De uitkomst kan gevolgen hebben voor de rechtsbescherming van subsidieontvangers tegenover gemeenteraden.
Praktische impact
Voor Stadstheater Almelo staat haar voortbestaan op het spel: zonder subsidie is exploitatie van het theater niet mogelijk. Voor de gemeente bepaalt de uitspraak in hoeverre de raad rechtstreeks aanspreekbaar is op subsidieafwijzingen.
Onderwerp-impact
Voor culturele instellingen die afhankelijk zijn van gemeentelijke subsidies verduidelijkt deze zaak welke besluiten vatbaar zijn voor bestuursrechtelijke rechtsbescherming en hoe ver het budgetrecht van de gemeenteraad reikt.
Samenvatting
Stadstheater Almelo exploiteert sinds 1987 een theater en ontving daarvoor doorlopend gemeentelijke subsidies. Toen de financiële positie in 2022 onhoudbaar werd, vroeg Stadstheater het college van B&W om substantiële extra ondersteuning, waaronder verhoogde budgetsubsidies met terugwerkende kracht, bijdragen voor doorlopende kosten tijdens een verbouwing en een meerjarige investeringssubsidie. Het college legde de keuze vanwege het budgetrecht en de kaderstellende rol van de raad voor aan de gemeenteraad in de vorm van drie scenario's. Op 27 februari 2024 verwierp de raad alle drie scenario's en koos voor een vierde optie: de volledige afwijzing van alle ingediende subsidieaanvragen. De centrale rechtsvraag in deze procedure is of deze raadsbeslissing een besluit is in de zin van artikel 1:3 lid 1 Awb, en daarmee vatbaar voor bestuursrechtelijke rechtsbescherming. De rechtbank beantwoordde deze vraag bevestigend: zij verklaarde het beroep van Stadstheater gegrond, vernietigde het opvolgende collegebesluit van 18 december 2024 en herriep de raadsbeslissing van 27 februari 2024. De gemeenteraad stelde daartegen hoger beroep in bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. De Afdeling behandelde de zaak op een zitting op 7 juli 2026. Omdat de uitspraaktekst onvolledig is aangeleverd, kan de definitieve beslissing van de Afdeling niet met zekerheid worden weergegeven. De zaak is juridisch relevant omdat zij de grens verkent tussen politiek-bestuurlijke raadsbeslissingen en appellabele bestuursrechtelijke besluiten, met directe gevolgen voor de rechtsbescherming van subsidieafhankelijke culturele instellingen tegenover gemeenteraden.