Bij besluit van 1 juni 2023 heeft raad van de gemeente Uithoorn het bestemmingsplan "Parapluplan Datacenters" vastgesteld. In het bestemmingsplan is als strijdig gebruik aangemerkt: het gebruiken van gronden of laten gebruiken van gronden of bebouwing als een datacenter met een oppervlakte van 2.000 m2 en waarvan het elektrisch aansluitvermogen meer dan 5 MVA bedraagt. Het bestemmingsplan geldt voor het gehele grondgebied van de gemeente Uithoorn. BACT is eigenaar van het perceel aan de Mijnsherenweg 8 in de Kwakel. Zij is het niet eens met het bestemmingsplan, omdat zij voornemens is om op dat perceel een datacenter te realiseren. Oudendijk Beheer B.V. was eigenaar van het perceel aan de Mijnsherenweg 4-6 in de Kwakel. Zij is het niet eens met het bestemmingsplan, omdat het volgens haar de gebruiksmogelijkheden van haar perceel beperkt. GTMH heeft het perceel aan de Mijnsherenweg 4-6 van Oudendijk Beheer gekocht en wenst als rechtsopvolger van Oudendijk Beheer het beroep te handhaven.

Kern van de zaak

De gemeente Uithoorn stelde een bestemmingsplan vast dat het vestigen van grote datacenters (≥2.000 m² en ≥5 MVA) op haar gehele grondgebied verbood. BACT B.V. en GTMH B.V. (rechtsopvolger van Oudendijk Beheer) gingen in beroep omdat het plan hun plannen voor datacenters op percelen aan de Mijnsherenweg in de Kwakel blokkeerde.

Beslissing van de rechter

Het beroep van BACT B.V. is gegrond verklaard en het bestemmingsplan van de gemeente Uithoorn van 1 juni 2023 is vernietigd; het verbod op grote datacenters is in strijd bevonden met artikel 15, derde lid, van de Dienstenrichtlijn (2006/123/EG). Het beroep van GTMH B.V. is ongegrond verklaard. De gemeente moet de proceskosten van BACT vergoeden.

68van 100

Impactscore

Hoog

De Raad van State vernietigt een gemeentebreed sectoraal vestigingsverbod op grond van de Dienstenrichtlijn, wat een duidelijk signaal geeft aan gemeenten die datacenters via bestemmingsplannen willen weren. De uitspraak heeft precedentwerking voor vergelijkbare plannen elders in Nederland.

Belangrijkste punten

1Op deze procedure is overgangsrecht van toepassing: omdat het ontwerpplan vóór 1 januari 2024 ter inzage lag, geldt de Wet ruimtelijke ordening (oud recht), niet de Omgevingswet.
2Het bestemmingsplan verbood gemeentebreed datacenters met een oppervlakte ≥2.000 m² én een elektrisch aansluitvermogen >5 MVA.
3De Afdeling oordeelt dat dit verbod in strijd is met artikel 15, derde lid, onder b en/of c van de Dienstenrichtlijn, die territoriale beperkingen op vestiging van dienstverleners aan strikte voorwaarden bindt.
4GTMH B.V. trad op als rechtsopvolger van Oudendijk Beheer B.V. na aankoop van het perceel, maar haar beroep werd ongegrond verklaard.
5De raad is opgedragen het dictum binnen vier weken te verwerken in het elektronisch vastgestelde plan op de landelijke voorziening.

Impactanalyse

Juridische impact

De uitspraak bevestigt dat een gemeentebreed ruimtelijk verbod op een specifieke dienstensector (datacenters) getoetst moet worden aan de Dienstenrichtlijn en dat zo'n verbod zonder afdoende rechtvaardiging niet door de beugel kan. Dit dwingt gemeenten bij sectorale bestemmingsplanverboden tot een uitdrukkelijke evenredigheids- en noodzakelijkheidstoets conform Europees dienstenrecht.

Praktische impact

BACT B.V. kan na vernietiging van het bestemmingsplan opnieuw een vergunningstraject starten voor haar datacenter aan de Mijnsherenweg 8, waarbij de gemeente een nieuw, Dienstenrichtlijn-conform kader moet opstellen. De gemeente Uithoorn moet de proceskosten van BACT vergoeden en het plan aanpassen.

Onderwerp-impact

Voor de datacenterbranche betekent deze uitspraak dat gemeentelijke pogingen om via een bestemmingsplan de vestiging van datacenters categorisch te verbieden juridisch kwetsbaar zijn zolang zij niet aantoonbaar noodzakelijk en evenredig zijn. Dit raakt direct aan de lopende maatschappelijke discussie over datacenters in de Metropoolregio Amsterdam.

Samenvatting

De gemeente Uithoorn stelde op 1 juni 2023 een bestemmingsplan vast dat gemeentebreed het gebruik van gronden als datacenter verbood, indien de oppervlakte minimaal 2.000 m² bedroeg én het elektrisch aansluitvermogen meer dan 5 MVA was. Het plan gold voor het gehele grondgebied van de gemeente. BACT B.V., eigenaar van een perceel aan de Mijnsherenweg 8 in de Kwakel met plannen voor een datacenter, en GTMH B.V. (rechtsopvolger van Oudendijk Beheer B.V., eigenaar van Mijnsherenweg 4-6) gingen in beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Vanwege het overgangsrecht van de Invoeringswet Omgevingswet (art. 4.6 lid 3) bleef de Wet ruimtelijke ordening van toepassing, omdat het ontwerpplan al op 9 februari 2023 ter inzage was gelegd, vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024. De juridische kernvraag was of het gemeentebrede datacenterverbod in de planregels verenigbaar is met de Europese Dienstenrichtlijn (2006/123/EG). BACT betoogde dat het verbod in strijd is met artikel 15, derde lid, onder b en c van de richtlijn, dat kwantitatieve en territoriale beperkingen op vestiging van dienstverleners slechts toestaat indien zij niet-discriminatoir, noodzakelijk en evenredig zijn. De Afdeling verklaart het beroep van BACT gegrond en vernietigt het vaststellingsbesluit. Het gemeentebrede verbod houdt geen stand vanwege strijd met de Dienstenrichtlijn. Het beroep van GTMH wordt ongegrond verklaard. De gemeente is opgedragen het dictum binnen vier weken in het elektronisch vastgestelde plan te verwerken en moet de proceskosten van BACT vergoeden. De uitspraak onderstreept dat sectorale vestigingsverboden in bestemmingsplannen een stevige Europeesrechtelijke toets moeten doorstaan.

Bron: Rechtspraak.nl Open Data· Geanalyseerd op 6 augustus 2026 met claude-sonnet-4-6

Originele uitspraak

68van 100

HoogLees toelichting ↓