RvS vernietigt dwangsombesluiten REACH-overtreding Gentrochema
ECLI:NL:RVS:2026:4122, Raad van State, 15-07-2026, 202206980/1/R4, 202300118/1/R4, 202301166/1/R4 en 202301167/1/R4
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 17 juni 2022 heeft de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat Gentrochema met een dwangsom gelast om artikel 9.3.3, eerste lid, van de Wet milieubeheer (Wm), gelezen in samenhang met artikel 5 van de Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006 inzake de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (REACH-verordening) niet meer te overtreden. Gentrochema exploiteert een groothandel in chemische stoffen en producten. Op 15 juli 2021 heeft de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) de bedrijfslocatie van Gentrochema in Dongen bezocht en vastgesteld dat Gentrochema na 31 mei 2018 de stoffen kaliumnitriet (CAS-nummer 7758-09-0) en thio-ureum (CAS-nummer 62-56-6) in de handel is blijven brengen, terwijl Gentrochema die stoffen niet heeft geregistreerd als bedoeld in artikel 6, eerste lid, van de REACH-verordening. Gentrochema koopt kaliumnitriet in India en thio-ureum in China en brengt deze stoffen vervolgens naar Nederland.
Kern van de zaak
Gentrochema kreeg van de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat meerdere dwangsombesluiten opgelegd wegens overtredingen van de REACH-verordening (registratie en autorisatie van chemische stoffen). Het bedrijf vocht zowel de lasten onder dwangsom als de invorderingsbesluiten aan via rechtstreeks beroep bij de Raad van State.
Beslissing van de rechter
De Afdeling bestuursrechtspraak verklaart de beroepen tegen de dwangsombesluiten van 28 oktober 2022, 23 november 2022 en 7 februari 2023 gegrond en vernietigt deze besluiten. De beroepen tegen de invorderingsbesluiten van 30 november 2022 en 17 november 2023 worden ongegrond verklaard, waardoor de reeds verbeurde dwangsommen van respectievelijk €10.000 en €13.125 in stand blijven.
Impactscore
MiddelDe uitspraak heeft beperkte precedentwerking maar is relevant voor REACH-handhavingspraktijk en bevestigt de zelfstandige positie van invorderingsbesluiten ten opzichte van onderliggende lasten. Het betreft een sectorspecifieke zaak zonder fundamentele rechtsvraagontwikkeling.
Belangrijkste punten
- 1Dwangsombesluiten wegens overtreding van artikel 5 en artikelen 6/23 van de REACH-verordening, geïmplementeerd via artikel 9.3.3 Wm, worden vernietigd.
- 2Invorderingsbesluiten over reeds verbeurde dwangsommen blijven in stand ondanks vernietiging van de onderliggende lasten.
- 3Gentrochema maakte succesvol gebruik van de prorogatieprocedure (art. 7:1a Awb) voor rechtstreeks beroep bij de Afdeling.
- 4De zaak betreft meerdere samenhangende besluiten over REACH-registratie- en notificatieverplichtingen voor chemische stoffen.
- 5De staatssecretaris dient de proceskosten van Gentrochema te vergoeden voor de vernietigde besluiten.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak verduidelijkt dat vernietiging van een last onder dwangsom niet automatisch leidt tot herroeping van invorderingsbesluiten over reeds verbeurde bedragen, wat de zelfstandige rechtskracht van invorderingsbesluiten bevestigt. De beslissing raakt tevens de handhavingspraktijk rond de REACH-verordening in Nederland.
Praktische impact
Gentrochema ontkomt aan verdere dwangsomverplichtingen maar moet de reeds verbeurde dwangsommen van in totaal €23.125 alsnog betalen. De staatssecretaris zal nieuwe, deugdelijk gemotiveerde handhavingsbesluiten moeten nemen indien hij handhaving wenst voort te zetten.
Onderwerp-impact
Voor de chemische industrie onderstreept deze uitspraak het belang van REACH-naleving en het risico van meervoudige handhavingstrajecten bij aanhoudende overtredingen van registratie- en notificatieverplichtingen.
Samenvatting
Gentrochema, een bedrijf actief in de chemische sector, werd door de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat herhaaldelijk gelast overtredingen van de REACH-verordening te beëindigen, op straffe van dwangsommen. Het ging om schendingen van de registratie- en notificatieverplichtingen voor chemische stoffen zoals neergelegd in artikel 5 en artikelen 6 en 23 van de REACH-verordening, geïmplementeerd in artikel 9.3.3 van de Wet milieubeheer. Nadat bezwaar ongegrond werd verklaard dan wel via de prorogatieprocedure (artikel 7:1a Awb) rechtstreeks werd voorgelegd aan de bestuursrechter, boog de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State zich over meerdere samenhangende besluiten uit 2022 en 2023. De centrale juridische vragen betroffen de rechtmatigheid van de dwangsombesluiten enerzijds en de invorderingsbesluiten anderzijds. De Afdeling oordeelt dat de dwangsombesluiten van 28 oktober 2022, 23 november 2022 en 7 februari 2023 geen stand houden en vernietigt deze. De precieze gronden voor vernietiging zijn op basis van de beschikbare tekst niet volledig te reconstrueren, maar de staatssecretaris is gehouden de proceskosten te vergoeden, wat duidt op een substantieel gebrek in de bestreden besluiten. Opmerkelijk is dat de beroepen tegen de invorderingsbesluiten van 30 november 2022 en 17 november 2023 — waarbij respectievelijk €10.000 en €13.125 aan verbeurde dwangsommen werden ingevorderd — ongegrond worden verklaard. Dit bevestigt de juridisch zelfstandige positie van invorderingsbesluiten: de vernietiging van de onderliggende last tast de rechtmatigheid van de invordering van reeds verbeurde bedragen niet automatisch aan. Voor Gentrochema betekent dit dat toekomstige handhaving opnieuw moet worden onderbouwd, maar de financiële gevolgen van eerdere overtredingen worden niet ongedaan gemaakt.