Beroep vreemdeling ongegrond wegens onbetaalde leges, schadevergoeding toegekend
ECLI:NL:RBDHA:2026:31630, Rechtbank Den Haag, 27-10-2026, NL24.30378
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Aanvraag buiten behandeling gesteld vanwege niet betalen leges. Geen vrijstellingsgrond voor gedetineerden. Geen strijd met artikel 8 van het EVRM. Verweerder hoefde gelet op het dwingende karakter van artikel 24, tweede lid, van de Vw geen evenredigheidsbeoordeling te verrichten. Beroep ongegrond. Schadevergoeding vanwege overschrijding van de redelijke termijn.
Kern van de zaak
Een gedetineerde vreemdeling diende een aanvraag in voor een EU-verblijfsvergunning voor langdurig ingezetenen, maar betaalde de vereiste leges van € 210,- niet. De IND nam de aanvraag niet in behandeling. Eiser stelde dat gedetineerden vrijgesteld zouden moeten zijn van legesheffing, onder meer op grond van artikel 8 EVRM en het evenredigheidsbeginsel.
Beslissing van de rechter
Het beroep is ongegrond verklaard omdat er geen wettelijke vrijstellingsgrond bestond voor gedetineerden bij de legesverplichting en de aanvraag terecht niet in behandeling is genomen. De Staat is wel veroordeeld tot betaling van € 1.000,- schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn.
Impactscore
LaagDe uitspraak betreft een individueel geval en bevestigt bestaand recht zonder nieuwe rechtsnormen te stellen; de schadevergoeding wegens termijnoverschrijding is standaardjurisprudentie.
Belangrijkste punten
- 1Geen wettelijke vrijstellingsgrond voor gedetineerden bij legesheffing EU-verblijfsvergunning langdurig ingezetenen
- 2Artikel 24 lid 2 Vw verplicht tot legesheffing; bij niet-betaling wordt aanvraag niet in behandeling genomen
- 3Beroep op artikel 8 EVRM en evenredigheidsbeginsel (art. 3:4 Awb) als grondslag voor vrijstelling verworpen
- 4Eerdere vrijstellingsgrond voor gedetineerden is in 2013 afgeschaft; rechtbank volgt geldende regelgeving
- 5Schadevergoeding van € 1.000,- toegekend wegens overschrijding van de redelijke termijn
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt dat bij afwezigheid van een expliciete wettelijke vrijstellingsgrond de IND niet gehouden is gedetineerden vrij te stellen van legesheffing, ook niet op grond van EVRM art. 8 of het evenredigheidsbeginsel. De evenredigheidstoets biedt in dit kader geen zelfstandige basis voor vrijstelling.
Praktische impact
Gedetineerde vreemdelingen die een verblijfsvergunning willen aanvragen blijven gehouden leges te betalen, ook al hebben zij geen inkomen of uitkering. Zolang de wetgever geen vrijstellingsgrond introduceert, zullen aanvragen van niet-betalende gedetineerden niet in behandeling worden genomen.
Onderwerp-impact
Voor vreemdelingen in detentie die verblijfsrechtelijke zekerheid willen verkrijgen, vormt de legesheffing een praktische drempel die de rechtbank niet wegneemt op basis van de huidige regelgeving.
Samenvatting
Deze zaak betreft een gedetineerde vreemdeling die een aanvraag indiende voor een EU-verblijfsvergunning voor langdurig ingezetenen bij de IND. Omdat hij de verschuldigde leges van € 210,- niet betaalde, nam de IND de aanvraag niet in behandeling. Eiser ging in bezwaar en beroep en voerde aan dat gedetineerden vrijgesteld zouden moeten worden van de legesplicht, nu zij geen inkomen kunnen genereren en ook niet uitkeringsgerechtigd zijn. Hij wees op een vroegere vrijstellingsgrond voor gedetineerden die in 2013 is afgeschaft, op artikel 8 EVRM (recht op privé- en gezinsleven), en op de evenredigheidstoets van artikel 3:4 Awb. Ook betoogde hij dat hij ten onrechte niet gehoord was in bezwaar. De Rechtbank Den Haag verklaart het beroep ongegrond. De kern van de beoordeling is dat ten tijde van het bestreden besluit geen wettelijke vrijstellingsgrond voor gedetineerden bestond in de Vreemdelingenwet 2000 of het Voorschrift Vreemdelingen 2000. Artikel 24 lid 2 Vw is dwingend: bij niet-betaling van leges wordt de aanvraag niet in behandeling genomen. De argumenten gebaseerd op EVRM artikel 8 en het evenredigheidsbeginsel zijn door de rechtbank niet gehonoreerd als zelfstandige grondslag voor vrijstelling. De afschaffing van de vroegere vrijstellingsgrond voor gedetineerden in 2013 is een bewuste wetgeverskeuze waartegen de rechtbank niet kan ingaan zonder een wettelijke basis. Wel heeft de rechtbank aanleiding gezien om de Staat te veroordelen tot betaling van € 1.000,- schadevergoeding aan eiser wegens overschrijding van de redelijke termijn, een verzoek dat eiser op 7 oktober 2026 had ingediend. Voorts is de Staat veroordeeld in de proceskosten van eiser tot een bedrag van € 467,-. De uitspraak consolideert de bestaande lijn dat gedetineerden geen bijzondere positie innemen bij de legesplicht in het vreemdelingenrecht, zolang de wetgever geen vrijstelling regelt.