Hoge Raad herziet regels machtigingsvereiste bestuursrechtelijke vertegenwoordiging

Samenvatting

In deze zaak stond de vraag centraal of een gerechtshof terecht het hoger beroep van [Y] niet-ontvankelijk had verklaard wegens gebreken in de vertegenwoordigingsbevoegdheid van diens niet-advocaat gemachtigde. De gemachtigde had geen deugdelijke (recente of procedure-specifieke) machtiging overgelegd, en het hof had – gebruikmakend van de bevoegdheid in artikel 8:24 lid 2 Awb – een dergelijke machtiging verlangd. In cassatie betoogde de klager dat de bestuursrechter daartoe pas bevoegd is als hij concrete aanwijzingen heeft dat de eerder verleende volmacht is geëindigd conform de civielrechtelijke volmachtbepalingen van Titel 3 Boek 3 BW. De Hoge Raad verwerpt dit standpunt en verklaart het cassatieberoep ongegrond. In zijn overwegingen formuleert de Hoge Raad een vernieuwd kader: de bestuursrechter mag in het kader van een goede rechtspleging in redelijkheid eisen stellen aan de machtiging van een niet-advocaat gemachtigde. Hij is daarin niet gebonden aan de beoordeling door de rechter in een vorige instantie en hoeft geen concrete twijfelgronden te hebben over het voortbestaan van de volmacht. Hij mag dus zonder meer een recente, post-uitspraak of procedure-specifieke machtiging verlangen. Daarmee komt de Hoge Raad expliciet terug van zijn arrest van 11 oktober 2013 (ECLI:NL:HR:2013:840). De reden voor deze koerswijziging is dat de BW-volmachtbepalingen weliswaar buiten het vermogensrecht van overeenkomstige toepassing zijn, maar slechts voor zover de aard van de rechtshandeling of rechtsbetrekking zich daartegen niet verzet. In het bestuursrechtelijk procesrecht verzet die aard zich ertegen om de bestuursrechter te beperken tot gevallen waarin al twijfel bestaat over de volmacht. Dit arrest heeft richtinggevende betekenis voor alle bestuursrechtelijke procedures waarbij niet-advocaten als gemachtigde optreden.