Hoge Raad: Rijnvarendenovereenkomst prevaleert bij samenloop werkzaamheden
ECLI:NL:HR:2026:1730, Hoge Raad, 23-10-2026, 25/00270
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Inkomstenbelasting; premieheffing volksverzekeringen; art. 16 Verordening 883/2004; art. 2 en 4 Rijnvarendenovereenkomst; art. 267 VWEU. Is de Rijnvarendenovereenkomst van toepassing op een rijnvarende die naast zijn werkzaamheden in de Rijnvaart ook andere werkzaamheden verricht voor een andere werkgever? Prejudiciële vragen aan HvJ.
Kern van de zaak
Een werknemer verrichtte zowel werkzaamheden als rijnvarende (voor SA 1) als niet-rijnvarende werkzaamheden (voor SA 2). In geschil was welk socialezekerheidsregime van toepassing is voor de premieheffing volksverzekeringsperiode 2015: de Rijnvarendenovereenkomst of de Europese Basisverordening (883/2004). De belastingplichtige betoogde dat bij samenloop de Basisverordening moet prevaleren.
Beslissing van de rechter
De Hoge Raad beoordeelt het cassatiemiddel dat zich richt tegen het oordeel van het Hof over de toepassing van de Rijnvarendenovereenkomst bij samenloop van rijnvarende en niet-rijnvarende werkzaamheden. De uitkomst op basis van de beschikbare tekst is onvolledig, maar de Hoge Raad stelt vast dat de Rijnvarendenovereenkomst kwalificeert als recht in de zin van artikel 79 Wet RO en daarmee cassabel is; de exacte eindbeslissing kan niet volledig worden vastgesteld.
Impactscore
HoogHet betreft een Hoge Raad-uitspraak die de verhouding tussen de Rijnvarendenovereenkomst en de Europese Basisverordening bij samenloopsituaties adresseert, een vraagstuk met brede relevantie voor een omvangrijke groep grensoverschrijdende werknemers in de Rijnvaart; de score is gematigd omdat de beschikbare tekst onvolledig is en de definitieve rechtsregel niet volledig kan worden vastgesteld.
Belangrijkste punten
- 1De Rijnvarendenovereenkomst bevat regels die als 'recht' in de zin van art. 79 Wet RO gelden, zodat schending ervan in cassatie kan worden aangevoerd.
- 2Artikel 4 Rijnvarendenovereenkomst knoopt aan bij het schip om de toepasselijke socialezekerheidswetgeving te bepalen voor rijnvarenden.
- 3Het middel betoogt dat de Rijnvarendenovereenkomst geen regeling kent voor samenloop van rijnvarende en niet-rijnvarende werkzaamheden, zodat de Basisverordening moet worden toegepast.
- 4Toepassing van de Rijnvarendenovereenkomst als lex specialis bij samenloop zou het evenwicht van Titel II van de Basisverordening (883/2004) kunnen verstoren.
- 5De zaak betreft premieheffing volksverzekeringsperiode 1 januari 2015 tot en met 31 mei 2015.
Impactanalyse
Juridische impact
De erkenning dat de Rijnvarendenovereenkomst cassabel recht vormt, versterkt de rechtsbescherming in grensoverschrijdende rijnvaartgeschillen. De verhouding tussen de Rijnvarendenovereenkomst als lex specialis en de Europese Basisverordening bij samenloopsituaties wordt door de Hoge Raad nader geduid.
Praktische impact
Voor rijnvarenden die naast hun werkzaamheden op het schip ook andere arbeid verrichten, is de uitkomst van groot belang voor de vraag in welk land premies volksverzekeringen zijn verschuldigd. Werkgevers en uitvoeringsinstanties (SVB) moeten bij samenloopsituaties zorgvuldig bepalen welk regime prevaleert.
Onderwerp-impact
De uitspraak raakt direct de sociale zekerheid en premieplicht van rijnvarenden in grensoverschrijdende situaties, een categorie werkenden waarbij coördinatie tussen nationale en Europese regelgeving structureel complex is.
Samenvatting
In deze zaak bij de Hoge Raad staat centraal of de Rijnvarendenovereenkomst dan wel de Europese Basisverordening (883/2004) van toepassing is op de premieheffing voor de Nederlandse volksverzekeringen in de periode januari tot en met mei 2015, wanneer een werknemer zowel rijnvarende als niet-rijnvarende werkzaamheden verricht. De belastingplichtige werkte voor twee entiteiten: voor SA 1 als rijnvarende en voor SA 2 in een andere hoedanigheid. Hij betoogde in cassatie dat de Rijnvarendenovereenkomst geen bepaling kent voor gevallen van samenloop, en dat bij een dergelijke samenloop moet worden teruggevallen op de Basisverordening, die hiervoor wél een specifieke regeling biedt. Bovendien zou het altijd toepassen van de Rijnvarendenovereenkomst als lex specialis het evenwicht van Titel II van de Basisverordening verstoren, omdat dan onvoldoende rekening wordt gehouden met de niet-rijnvarende werkzaamheden. De Hoge Raad stelt voorop dat de Rijnvarendenovereenkomst regels bevat die kwalificeren als recht in de zin van artikel 79 Wet op de rechterlijke organisatie, zodat schending ervan in cassatie kan worden beoordeeld. Artikel 4 van de Rijnvarendenovereenkomst bepaalt welke socialezekerheidswetgeving bij uitsluiting van toepassing is op een rijnvarende, met aanknoping bij het schip. De verdere inhoud van de eindbeslissing is op basis van de beschikbare tekst niet volledig vast te stellen. De zaak heeft significante betekenis voor de rijnvaartpraktijk en de sociale zekerheid van werknemers die zowel binnen als buiten de Rijnvaart werkzaam zijn, omdat zij duidelijkheid beoogt te geven over de rangorde tussen een bijzondere verdragsregeling en het Europese coördinatieregime.