Eenzijdig terugkomen doorschuiffaciliteit IB niet mogelijk
ECLI:NL:HR:2026:1677, Hoge Raad, 06-11-2026, 23/04950
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Inkomstenbelasting; art. 3.63 Wet IB 2001; doorschuiffaciliteit; keuzeherziening.
Kern van de zaak
Een overnemer wilde eenzijdig terugkomen op een eerder gezamenlijk verzoek om toepassing van de doorschuiffaciliteit (art. 3.63 Wet IB 2001) dat bij de aangifte van de overdrager was gedaan. De Staatssecretaris ging in cassatie tegen het oordeel van het Hof dat eenzijdige herziening door de overnemer mogelijk was.
Beslissing van de rechter
De Hoge Raad oordeelt dat een gezamenlijk verzoek om toepassing van de doorschuiffaciliteit ex artikel 3.63, lid 1, Wet IB 2001 niet eenzijdig door één van de partijen (de overnemer) kan worden herzien of ingetrokken. Doorslaggevend is dat de wet vereist dat het verzoek gezamenlijk door overdrager én overnemer wordt gedaan, en dat dit gezamenlijkheidsvereiste ook geldt voor het wijzigen of intrekken van die keuze.
Impactscore
HoogDe Hoge Raad geeft een richtinggevende interpretatie van het gezamenlijkheidsvereiste bij keuzeherziening in de doorschuiffaciliteit, wat directe en brede praktische gevolgen heeft voor alle bedrijfsoverdrachten waarbij deze faciliteit wordt toegepast.
Belangrijkste punten
- 1Het verzoek om toepassing van de doorschuiffaciliteit (art. 3.63 lid 1 Wet IB 2001) moet gezamenlijk door overdrager en overnemer worden gedaan bij de aangifte van de overdrager.
- 2Een latere gezamenlijke keuze geldt als aanvulling op de eerder ingediende aangifte van de overdrager.
- 3Het wijzigen of intrekken van een eerder gemaakte keuze (keuzeherziening) wordt eveneens beschouwd als een aanvulling op de eerder ingediende aangifte.
- 4Indien het gezamenlijkheidsvereiste geldt voor het maken van een keuze, geldt dit vereiste ook voor het herzien of intrekken van die keuze.
- 5Een overnemer kan derhalve niet eenzijdig terugkomen op een gezamenlijk gedaan verzoek om toepassing van de doorschuiffaciliteit.
Impactanalyse
Juridische impact
De Hoge Raad verduidelijkt dat het gezamenlijkheidsvereiste bij de doorschuiffaciliteit van artikel 3.63 Wet IB 2001 integraal doorwerkt in de keuzeherziening: eenzijdige herziening is rechtens onmogelijk. Dit schept een duidige norm voor de praktijk van bedrijfsoverdrachten en keuzefaciliteiten in de inkomstenbelasting.
Praktische impact
Overdragers en overnemers dienen zich te realiseren dat zij na een gezamenlijk verzoek om toepassing van de doorschuiffaciliteit hiervan alleen gezamenlijk kunnen terugkomen; de overnemer kan de overdrager dus niet eenzijdig voor een gewijzigde fiscale positie stellen.
Onderwerp-impact
Bij bedrijfsoverdrachten waarbij gebruik wordt gemaakt van fiscale doorschuiffaciliteiten moeten beide partijen instemmen met elke wijziging van het initiële verzoek, wat de contractuele en fiscale afstemming tussen overdrager en overnemer aanzienlijk verzwaart.
Samenvatting
In deze zaak lag de vraag voor of een overnemer eenzijdig kan terugkomen op een gezamenlijk verzoek om toepassing van de doorschuiffaciliteit als bedoeld in artikel 3.63, lid 1, Wet IB 2001. Dit verzoek was gedaan bij de aangifte van de overdrager. Het Hof had geoordeeld dat de overnemer die mogelijkheid wel had, waarop de Staatssecretaris in cassatie ging. De Hoge Raad stelt voorop dat het verzoek om toepassing van de doorschuiffaciliteit op grond van artikel 3.63, lid 1, Wet IB 2001 gezamenlijk door de overdrager en de overnemer moet worden gedaan bij de aangifte van de overdrager. Een later gemaakte gezamenlijke keuze geldt als aanvulling op die aangifte. Hetzelfde geldt voor het wijzigen of intrekken van een eerder gemaakte keuze: ook een dergelijke keuzeherziening wordt beschouwd als een aanvulling op de eerder ingediende aangifte. Cruciale overweging van de Hoge Raad is dat wanneer de wet vereist dat een keuze gezamenlijk wordt gemaakt, dit gezamenlijkheidsvereiste onverkort van toepassing is op elke herziening of intrekking van die keuze. Nu de doorschuiffaciliteit van artikel 3.63, lid 1, Wet IB 2001 uitdrukkelijk een gezamenlijk verzoek vereist, kan dit verzoek dan ook uitsluitend gezamenlijk worden herzien. De overnemer kan dus niet eenzijdig terugkomen op een gezamenlijk gedaan verzoek. Het Hof had dit miskend door de overnemer toch de bevoegdheid toe te kennen om eenzijdig van het gezamenlijke verzoek terug te komen. De Hoge Raad vernietigt dit oordeel. De uitspraak heeft grote praktische betekenis voor de fiscale praktijk rondom bedrijfsoverdrachten: partijen dienen bij de structurering van een overdracht rekening te houden met het feit dat zij na een gezamenlijk verzoek hiervan alleen in onderling overleg en met wederzijdse instemming kunnen terugkomen.