Hoge Raad: nieuwe bezitstermijn BOR bij uitbreiding belang onderneming

Samenvatting

Deze zaak draait om de toepassing van de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) in de Successiewet 1956, meer specifiek om de vraag of na een juridische splitsing een nieuwe indirecte bezitstermijn van vijf jaar is aangevangen voor de vennootschap die door die splitsing indirect gerechtigd werd tot bepaalde ondernemingsactiviteiten. De BOR biedt een substantiële vrijstelling bij schenking of vererving van ondernemingsvermogen, maar stelt als voorwaarde dat de schenker de aandelen minstens vijf jaar in bezit heeft gehad én dat de vennootschap minstens vijf jaar een onderneming heeft gedreven. De Hoge Raad stelt voorop dat de indirecte bezitstermijn per onderneming moet worden beoordeeld, conform het eerder gewezen verwijzingsarrest. Centraal in de uitspraak staat het onderscheid tussen twee situaties: enerzijds de procentuele uitbreiding van het belang in een bestaande onderneming, en anderzijds de inhoudelijke groei van de onderneming terwijl het procentuele belang gelijkblijft. In het eerste geval begint een nieuwe, eigen indirecte bezitstermijn te lopen voor het uitgebreide gedeelte. In het tweede geval – ook wanneer de groei plaatsvond door overname van een zelfstandige onderneming die vervolgens niet meer als zelfstandig wordt behandeld – start er geen nieuwe termijn. De Hoge Raad verklaart het cassatieberoep ongegrond en bevestigt daarmee de uitkomst van het hof. Het arrest sluit aan op eerdere jurisprudentie uit 2020 en 2023 en biedt de praktijk een heldere maatstaf: niet de aard of omvang van de ondernemingsactiviteiten, maar de procentuele omvang van de gerechtigdheid is bepalend voor het aanvangen van een nieuwe bezitstermijn. Voor de fiscale adviespraktijk is dit een richtinggevende verduidelijking die bij elke bedrijfsherstructurering in aanmerking moet worden genomen.