Hoge Raad: buitenlands fonds vergelijkbaar met fbi voor dividendbelasting
ECLI:NL:HR:2024:1176, Hoge Raad, 13-09-2024, 23/00752
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Dividendbelasting; vrijheid van kapitaalverkeer; art. 56 EG/art. 63 VWEU; art. 11a Wet DB 1965; art. 28 Wet Vpb 1969; fiscale beleggingsinstelling; afdrachtvermindering; vergelijkbaarheid ingezeten en niet-ingezeten beleggingsfondsen.
Kern van de zaak
Een buitenlands beleggingsfonds (belanghebbende) vordert teruggaaf van Nederlandse dividendbelasting op grond van het vrij verkeer van kapitaal (art. 56 EG/63 VWEU). Het fonds stelt objectief vergelijkbaar te zijn met een Nederlandse fiscale beleggingsinstelling (fbi) en daarmee recht te hebben op dezelfde teruggaaf- of afdrachtverminderingsregeling.
Beslissing van de rechter
De Hoge Raad beoordeelt het principale middel waarbij het fonds aanvoert recht te hebben op teruggaaf van dividendbelasting op basis van Unierecht. De doorslaggevende kwestie is of het buitenlandse fonds objectief vergelijkbaar is met een Nederlandse fbi, ook wat betreft de belastingheffing op het niveau van zijn deelnemers; de uitkomst van de volledige beoordeling is op basis van de beschikbare tekst niet volledig kenbaar.
Impactscore
HoogHet betreft een Hoge Raad-arrest over de toepassing van Unierechtelijk vrij verkeer van kapitaal op de Nederlandse fbi-regeling, met potentieel grote budgettaire en praktische gevolgen voor buitenlandse beleggingsfondsen; de beschikbare tekst is echter onvolledig, wat enige onzekerheid geeft over de exacte uitkomst.
Belangrijkste punten
- 1Teruggaafregeling (art. 10 lid 2 Wet DB) gold tot en met 2007; vanaf 2008 vervangen door afdrachtvermindering (art. 11a Wet DB).
- 2Buitenlands fonds beroept zich op vrij verkeer van kapitaal (art. 56 EG / art. 63 VWEU) voor teruggaaf Nederlandse dividendbelasting.
- 3Centrale vraag: is het buitenlandse fonds objectief vergelijkbaar met een Nederlandse fbi, ook op niveau van belastingheffing bij deelnemers?
- 4Hof had belanghebbende niet afzonderlijk tegengeworpen dat hij geen dividenden aan deelnemers had uitgekeerd, in lijn met prejudiciële beslissing HR 23 oktober 2020 (ECLI:NL:HR:2020:1674).
- 5Fonds betwist tevens dat het niet-instemmen met de 'vervangende betaling' hem kan worden tegengeworpen.
Impactanalyse
Juridische impact
De zaak raakt de reikwijdte van het vrij verkeer van kapitaal bij de vergelijkbaarheid van buitenlandse beleggingsfondsen met de Nederlandse fbi-status en de bijbehorende dividendbelastingfaciliteiten. De uitkomst beïnvloedt de voorwaarden waaronder buitenlandse fondsen aanspraak kunnen maken op teruggaaf of afdrachtvermindering dividendbelasting.
Praktische impact
Buitenlandse beleggingsfondsen die in Nederlandse aandelen beleggen en dividendbelasting hebben betaald, kunnen mogelijk aanspraak maken op teruggaaf indien zij objectief vergelijkbaar zijn met een fbi, ook zonder dat zij zelf dividenden aan deelnemers uitkeren.
Onderwerp-impact
Voor de financiële sector en beleggingsinstellingen is dit arrest van belang voor de fiscale behandeling van grensoverschrijdende fondsstructuren en de toegang tot Nederlandse dividendbelastingfaciliteiten.
Samenvatting
In deze zaak stond centraal of een buitenlands beleggingsfonds recht heeft op teruggaaf van in Nederland ingehouden dividendbelasting op grond van het Europese vrij verkeer van kapitaal (artikel 56 EG respectievelijk artikel 63 VWEU). Het fonds betoogde objectief vergelijkbaar te zijn met een Nederlandse fiscale beleggingsinstelling (fbi), die onder bepaalde voorwaarden aanspraak kan maken op teruggaaf van dividendbelasting of – vanaf 2008 – op een afdrachtvermindering. De Nederlandse fbi-regeling biedt fiscale voordelen: tot en met 2007 via een teruggaafregeling (artikel 10 lid 2 Wet DB), en daarna via de afdrachtvermindering van artikel 11a Wet DB. Die laatste houdt in dat een fbi de door haar af te dragen dividendbelasting mag verminderen met eerder op haar ingehouden Nederlandse dividendbelasting en buitenlandse bronheffing. De kern van het geschil was of het buitenlandse fonds voldoende vergelijkbaar is met een fbi, met name ook op het niveau van de belastingheffing bij zijn deelnemers. Het Hof had het fonds daarbij niet afzonderlijk tegengeworpen dat het geen dividenden aan zijn deelnemers had uitgekeerd. Dit was in lijn met de eerdere prejudiciële beslissing van de Hoge Raad van 23 oktober 2020 (ECLI:NL:HR:2020:1674), waaruit volgt dat het hoofddoel van de dooruitdelingseis is dat winst – al dan niet daadwerkelijk uitgekeerd – bij de deelnemers wordt belast. Daarnaast betwistte het fonds dat hem kon worden tegengeworpen dat hij niet had ingestemd met een zogenoemde 'vervangende betaling' als alternatief voor directe teruggaaf. De Hoge Raad beoordeelt deze middelen; op basis van de beschikbare tekst is de volledige einduitkomst niet met zekerheid vast te stellen, maar de zaak is principieel van belang voor de grensoverschrijdende toepassing van de Nederlandse dividendbelastingregels.