Hoge Raad: beëindiging Anw-verzekering Turkse weduwe rechtmatig
ECLI:NL:HR:2009:BJ1980, Hoge Raad, 10-07-2009, 08/00891
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Art. 26 Besluit uitbreiding en beperking kring verzekerden volksverzekeringen 1999. Art. 6 Besluit 3/80 van de Associatieraad van 19 september 1980, betreffende de toepassing van de socialezekerheidsregelingen van de Lid-Staten der Europese Gemeenschappen op Turkse werknemers en hun gezinsleden. Associatieverdrag tussen de EEG en Turkije nr. 64/733/EEG van 23 december 1963. Ingezetene van Turkije. Nabestaandenuitkering. Beëindiging van verplichte verzekering voor Nederlandse volksverzekeringen voor niet-ingezetenen met ingang van 1 januari 2000 is niet in strijd met regels van internationaal en supranationaal recht.
Kern van de zaak
Een in Turkije wonende vrouw vroeg een nabestaandenuitkering (Anw) aan na het overlijden van haar echtgenoot in 2001. Haar echtgenoot had in de jaren 70 in Nederland gewerkt en ontving een WAO-uitkering, maar zijn verplichte verzekering voor de Nederlandse volksverzekeringen was per 1 januari 2000 beëindigd op grond van het Besluit uitbreiding en beperking kring verzekerden 1999. De aanvraag werd afgewezen omdat de echtgenoot op het moment van overlijden niet verzekerd was.
Beslissing van de rechter
De Hoge Raad verklaart het cassatieberoep ongegrond. De beëindiging van de verplichte Anw-verzekering van de echtgenoot per 1 januari 2000 is niet in strijd met internationaal of supranationaal recht, waaronder artikel 6 van Besluit nr. 3/80 van de Associatieraad inzake de toepassing van socialezekerheidsstelsels op Turkse werknemers.
Impactscore
MiddelHoewel uitgesproken door de Hoge Raad, betreft het een toepassing van bestaande internationale normen in een specifieke feitelijke context zonder fundamenteel nieuwe rechtsregel; de beslissing bevestigt eerder oordeel van de Centrale Raad van Beroep en heeft beperkte reikwijdte gelet op de inmiddels verouderde feitelijke situatie.
Belangrijkste punten
- 1Echtgenoot was na terugkeer naar Turkije in 1982 verplicht verzekerd gebleven wegens WAO-uitkering, maar dit eindigde per 1 januari 2000 op grond van het Besluit van 1999.
- 2Het overlijden vond plaats op 8 juni 2001, ná de beëindiging van de verzekering, zodat geen recht op nabestaandenuitkering bestond.
- 3Belanghebbende beriep zich op strijdigheid met internationaal en supranationaal recht, waaronder Besluit nr. 3/80 van de EU-Turkije Associatieraad.
- 4Zowel de Centrale Raad van Beroep als de Hoge Raad verwierpen het beroep op internationale normen.
- 5De Hoge Raad zag geen aanleiding voor een proceskostenveroordeling.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt dat beëindiging van verplichte volksverzekering via nationale regelgeving niet zonder meer in strijd is met de associatieverdragsrechtelijke gelijkbehandelingsnormen van Besluit nr. 3/80, mits de beëindiging voor alle verzekerden gelijkelijk geldt. Dit geeft duidelijkheid over de grenzen van de bescherming die Turkse werknemers en hun nabestaanden aan dit besluit kunnen ontlenen.
Praktische impact
Voor in het buitenland wonende nabestaanden van voormalige Turkse migranten die een WAO-uitkering ontvingen, bevestigt deze uitspraak dat de beëindiging van de verplichte verzekering per 2000 rechtens onaantastbaar is, waardoor zij geen aanspraak kunnen maken op Anw-uitkeringen bij overlijden ná die datum.
Onderwerp-impact
In het socialezekerheidsrecht van migranten en bij de toepassing van de Anw op niet-ingezetenen schept dit arrest duidelijkheid: de kring der verzekerden kan door nationale regelgeving worden beperkt zonder dat associatierechtelijke non-discriminatiebepalingen dit automatisch verhinderen.
Samenvatting
Deze zaak betreft een in Turkije wonende vrouw wier echtgenoot in de jaren zeventig als arbeidsmigrant in Nederland had gewerkt en een WAO-uitkering ontving. Op grond van de toenmalige regels bleef hij na zijn terugkeer naar Turkije in 1982 verplicht verzekerd voor de Nederlandse volksverzekeringen. Met ingang van 1 januari 2000 werd deze verplichte verzekering echter beëindigd op grond van het Besluit uitbreiding en beperking kring verzekerden volksverzekeringen 1999. Toen de echtgenoot op 8 juni 2001 overleed, vroeg zijn weduwe een nabestaandenuitkering op grond van de Algemene nabestaandenwet (Anw) aan. De Raad van bestuur van de SVB wees deze aanvraag af, omdat de echtgenoot op het moment van overlijden niet meer verzekerd was, noch op grond van de Anw noch op grond van de Turkse wetgeving. De juridische kernvraag was of de beëindiging van de verplichte verzekering per 1 januari 2000 in strijd was met internationaal of supranationaal recht, in het bijzonder met artikel 6 van Besluit nr. 3/80 van de Associatieraad van de EEG-Turkije Associatie, dat gelijkbehandeling van Turkse werknemers op het gebied van sociale zekerheid beoogt te waarborgen. Belanghebbende betoogde dat dit besluit aan de beëindiging in de weg stond. Zowel de Centrale Raad van Beroep als de Hoge Raad verwierpen dit betoog. De Hoge Raad verklaarde het cassatieberoep ongegrond en oordeelde dat de beëindiging van de verplichte Anw-verzekering niet in strijd is met de ingeroepen internationale en supranationale rechtsregels. Nu de echtgenoot op het moment van zijn overlijden niet (meer) verzekerd was, bestond er geen recht op nabestaandenuitkering. De uitspraak verduidelijkt de grenzen van de bescherming die Turkse werknemers en hun nabestaanden aan Besluit nr. 3/80 kunnen ontlenen in het kader van de Nederlandse volksverzekeringen.