Belastingcontrole rijnvarende niet discriminatoir bevonden
ECLI:NL:GHSHE:2026:2734, Gerechtshof 's-Hertogenbosch, 07-10-2026, 24/1534
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Premieplicht rijnvarende. Onrechtmatige risicoselectie? Schending van het evenredigheidsbeginsel? Toepassing meerderheidsregel. Het hof is van oordeel dat (i) geen sprake is van een onrechtmatige risicoselectie, (ii) belanghebbende geheel 2019 premieplichtig is in Nederland, (iii) geen sprake is van strijd met het evenredigheidsbeginsel, (iv) het beroep van belanghebbende op de meerderheidsregel faalt en (v) zij niet bevoegd is een oordeel te geven over de rechtmatigheid van door de SVB afgegeven A1-verklaring.
Kern van de zaak
Een rijnvarende (werknemer van bedrijf 1) betwistte een belastingcorrectie op zijn aangifte IB/PVV 2019 en stelde dat de Belastingdienst een 'zwarte lijst' van rijnvarenden bijhoudt, waardoor sprake zou zijn van onrechtmatige discriminatie op grond van beroep in strijd met artikel 1 Grondwet.
Beslissing van de rechter
Het hof wijst het discriminatieberoep af: de aanleiding voor de controle lag in een vrijstelling voor de PVV en aanwezige contra-gegevens, niet in een onrechtmatige risicoselectie op grond van een discriminatoir criterium. De verwijzing naar de e-mail met Excel-sheet had betrekking op een informatieverzoek van de SVB over Liechtensteinse A1-verklaringen en niet op een zwarte lijst van rijnvarenden.
Impactscore
MiddelDe uitspraak past bestaande Hoge Raad-jurisprudentie toe op een specifieke situatie van rijnvarenden en heeft betekenis voor de bewijslastpositie in vergelijkbare zaken, maar stelt geen nieuwe rechtsregels en is een hofarrest zonder prejudiciële werking.
Belangrijkste punten
- 1Discriminatoire risicoselectie bij belastingcontrole kan leiden tot verlies van correctiebevoegdheid voor de inspecteur (Hoge Raad-norm).
- 2Belastingplichtige moet gemotiveerd stellen dat sprake is van discriminatoire selectie; inspecteur moet vervolgens relevante gegevens verstrekken.
- 3De overgelegde geschoonde e-mail werd niet aangemerkt als bewijs van een discriminatoire 'zwarte lijst' van rijnvarenden.
- 4Controle was gebaseerd op inhoudelijke gronden: aanwezige contra-gegevens en eerdere correcties in voorgaande jaren.
- 5EU-verordeningen inzake sociale zekerheid (Basisverordening en Toepassingsverordening) zijn rechtstreeks toepasselijk en dienen te worden nageleefd met inachtneming van het evenredigheidsbeginsel.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt de bewijslastdrempel voor het beroep op discriminatoire risicoselectie: een belastingplichtige moet concreet en gemotiveerd aantonen dat de selectie op een discriminatoir criterium berust, alvorens de correctiebevoegdheid van de inspecteur vervalt. Vage vermoedens of indirecte e-mails volstaan niet.
Praktische impact
Rijnvarenden en hun werkgevers die menen dat de Belastingdienst hen systematisch discriminatoir controleert, zullen concreet bewijsmateriaal moeten overleggen; een beroep op een vermoede zwarte lijst zonder onderbouwing biedt onvoldoende bescherming tegen belastingcorrecties.
Onderwerp-impact
In de rijnvarendensector, waar sociale zekerheidsrecht en belastingrecht nauw verweven zijn via Europese verordeningen en de Rijnvarendenovereenkomst, benadrukt deze uitspraak dat toezicht op A1-verklaringen en premieplicht rechtmatig kan worden uitgeoefend zonder dat dit automatisch discriminatoir is.
Samenvatting
Een rijnvarende in dienst van een scheepvaartbedrijf procedeerde bij het Gerechtshof 's-Hertogenbosch over een correctie op zijn aangifte inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen (IB/PVV) over het jaar 2019. De kern van het geschil betrof de vraag of de Belastingdienst de aangifte mocht controleren en corrigeren, dan wel of de controle voortvloeide uit een discriminatoire risicoselectie op grond van zijn beroep als rijnvarende. Belanghebbende beriep zich op artikel 1 van de Grondwet en stelde dat de Belastingdienst een zogenoemde 'zwarte lijst' van rijnvarenden bijhoudt, waarmee rijnvarenden als beroepsgroep stelselmatig onevenredig zwaar worden gecontroleerd. Als onderbouwing legde hij een geschoonde e-mail over van een medewerker van het Team Toezicht Bezwaar Beroep van de Belastingdienst, waarin een Excel-sheet werd genoemd. Het hof paste de door de Hoge Raad ontwikkelde norm toe: indien een controle voortvloeit uit een risicoselectie op basis van een criterium dat een schending van een grondrecht oplevert — zoals discriminatie naar afkomst, geaardheid of geloofsovertuiging — verliest de inspecteur de bevoegdheid om de aangifte te corrigeren. De belastingplichtige dient dit gemotiveerd te stellen, waarna de inspecteur de relevante gegevens dient te verstrekken. Het hof oordeelde dat belanghebbende niet voldoende had aangetoond dat de controle op een dergelijk discriminatoir criterium berustte. De inspecteur verklaarde dat de controle was ingegeven door inhoudelijke signalen: een vrijstelling voor de premie volksverzekeringen en beschikbare contra-gegevens, alsmede correcties in eerdere jaren. De overgelegde e-mail bleek betrekking te hebben op een informatieverzoek van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) in het kader van onderzoek naar Liechtensteinse A1-verklaringen, en niet op een discriminatoire selectielijst. Het discriminatieberoep werd verworpen en de correctiebevoegdheid van de inspecteur bleef in stand. Daarnaast beoordeelde het hof de toepasselijke EU-regelgeving inzake sociale zekerheid, waarbij werd vastgesteld dat de SVB haar beslissing over de verzekeringsplicht heeft gebaseerd op de Basisverordening, de Toepassingsverordening en de Rijnvarendenovereenkomst, met inachtneming van het Unierechtelijke evenredigheidsbeginsel.