Ontheffing AOW-verzekeringsplicht niet met terugwerkende kracht verleend
ECLI:NL:CRVB:2026:1279, Centrale Raad van Beroep, 24-09-2026, 25/2010 AOW
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bezwaar tegen ingangsdatum verleende ontheffing verzekeringsplicht AOW, Anw en AKW. Geen sprake van onbillijkheid van overwegende aard. Svb niet gehouden tot ontheffing met terugwerkende kracht. De Svb kan niet worden verweten appellant niet actief te hebben geïnformeerd over zijn verzekeringspositie. Een dergelijke informatieplicht volgt ook niet uit Vo 987/2009.
Kern van de zaak
Een Duitse gepensioneerde die in 2021 naar Nederland verhuisde en aldaar Duits pensioen ontving, vroeg in 2024 ontheffing van de AOW-verzekeringsplicht. De SVB verleende ontheffing per aanvraagdatum (18 februari 2024), maar appellant wilde ontheffing met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2022.
Beslissing van de rechter
Het hoger beroep is ongegrond verklaard; de ingangsdatum van de ontheffing blijft 18 februari 2024. De doorslaggevende reden is dat de aangevoerde omstandigheden waarom appellant niet tijdig een aanvraag indiende, niet leiden tot een onbillijkheid van overwegende aard die een eerdere ingangsdatum rechtvaardigt.
Impactscore
LaagDe uitspraak past binnen bestaande vaste jurisprudentie over de ingangsdatum van ontheffingen en de toepassing van de onbillijkheid-van-overwegende-aard-maatstaf; er worden geen nieuwe rechtsvragen beantwoord en de uitspraak heeft beperkte precedentwerking.
Belangrijkste punten
- 1Ontheffing van AOW-verzekeringsplicht wordt op aanvraag verleend en gaat in per datum ontvangst aanvraag bij de SVB
- 2Terugwerkende kracht is slechts mogelijk bij onbillijkheid van overwegende aard, een hoge drempel
- 3Appellant ontving Duits (deels wettelijk) pensioen en verrichtte geen arbeid in Nederland, maar vroeg pas ruim twee jaar na vestiging ontheffing aan
- 4De SVB hanteert de aanvraagdatum als uitgangspunt voor de ingangsdatum van de ontheffing
- 5Zowel bezwaar, beroep als hoger beroep zijn ongegrond verklaard; het besluit van de SVB blijft ongewijzigd in stand
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt dat de SVB de aanvraagdatum als ingangspunt mag hanteren voor ontheffing van de AOW-verzekeringsplicht en dat de lat voor terugwerkende kracht (onbillijkheid van overwegende aard) hoog ligt. Dit biedt rechtszekerheid voor de uitvoeringspraktijk van de SVB.
Praktische impact
Buitenlandse gepensioneerden die naar Nederland verhuizen en geen ontheffing van de AOW-verzekeringsplicht tijdig aanvragen, riskeren premieafdracht over een periode waarover zij in beginsel ook in het buitenland sociale zekerheidsrechten opbouwen of hebben opgebouwd. Een tijdige aanvraag is dus essentieel.
Onderwerp-impact
Voor de doelgroep van buitenlandse gepensioneerden die naar Nederland migreren onderstreept de uitspraak het belang van snelle actie bij het aanvragen van ontheffing van de Nederlandse sociale verzekeringsplicht, omdat verzuim zelden met terugwerkende kracht kan worden hersteld.
Samenvatting
Een man met de Duitse nationaliteit, geboren in 1957, woont sinds 7 mei 2021 met zijn echtgenote in Nederland nadat hij zijn gehele leven in Duitsland had gewoond en gewerkt. Hij ontving op het moment van vestiging in Nederland al Duits pensioen en verrichtte geen arbeid meer. Pas op 18 februari 2024 vroeg hij bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB) ontheffing aan van de verzekeringsplicht op grond van de AOW, Anw en AKW. De SVB verleende de ontheffing met ingang van die aanvraagdatum. Appellant maakte bezwaar omdat hij ontheffing wenste met terugwerkende kracht tot 1 januari 2022, ruim twee jaar eerder. De SVB verklaarde het bezwaar ongegrond, waarna ook de rechtbank het beroep ongegrond verklaarde. De rechtbank oordeelde dat de door appellant aangevoerde redenen voor het niet tijdig aanvragen van ontheffing niet leiden tot een onbillijkheid van overwegende aard, de juridische maatstaf die vereist is voor toekenning van terugwerkende kracht. In hoger beroep bij de Centrale Raad van Beroep komt appellant wederom op tegen de gehanteerde ingangsdatum. De Centrale Raad van Beroep bevestigt de eerdere oordelen en verklaart het hoger beroep ongegrond. De kern van de beslissing is dat de wettelijke systematiek de SVB toestaat om de aanvraagdatum als ingangspunt voor de ontheffing te hanteren. Terugwerkende kracht is slechts bij uitzondering mogelijk wanneer sprake is van een onbillijkheid van overwegende aard, een strenge norm waaraan in dit geval niet is voldaan. De uitspraak benadrukt voor migrerende gepensioneerden het grote praktische belang van een tijdige aanvraag voor ontheffing van de Nederlandse sociale verzekeringsplicht, nu een laattijdige aanvraag vrijwel nooit met terugwerkende kracht kan worden gecorrigeerd.