CRvB vernietigt korting macrobudget Participatiewet gemeente
ECLI:NL:CRVB:2026:1189, Centrale Raad van Beroep, 01-09-2026, 24/1149 PW
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Vaststelling definitief budget 2022. Exceptieve toetsing verdeelmodel. Opdracht nieuw besluit. Anders dan de Raad heeft geoordeeld in ECLI:NL:CRVB:2021:1608, kan de rechtmatigheid van het in het Besluit PW neergelegde verdeelmodel exceptief worden getoetst in de procedure over een besluit op grond van art. 71 lid 2 PW. Omdat de minister dit, ondanks de bezwaargronden die daarop zagen, heeft nagelaten, komt het bestreden besluit voor vernietiging in aanmerking.
Kern van de zaak
Een gemeente ontving een lager definitief budget voor de gebundelde uitkering (Participatiewet, IOAW, IOAZ, Bbz 2004) over 2022, omdat het macrobudget door de begrotingswetgever met € 425 miljoen was verlaagd. De gemeente maakte bezwaar tegen de verlaging van haar aandeel en stelde dat de verdeling onterecht was. De minister verklaarde het bezwaar ongegrond en stelde dat de wettelijke verlaging niet ter discussie kon staan.
Beslissing van de rechter
De Centrale Raad van Beroep verklaart het beroep gegrond en vernietigt het besluit van 1 juni 2023. De aangevallen uitspraak van de rechtbank wordt eveneens vernietigd, en de minister moet een nieuwe beslissing op bezwaar nemen; de exacte grond voor vernietiging blijkt niet volledig uit de beschikbare tekst, maar de Raad acht de beslissing van de minister onvoldoende gemotiveerd of anderszins rechtens onjuist.
Impactscore
MiddelDe uitspraak raakt een structureel vraagstuk over de verdeelsystematiek van rijksbudgetten aan gemeenten, maar heeft beperkte precedentwerking omdat de motivering in de beschikbare tekst onvolledig is en de zaak terugverwezen wordt.
Belangrijkste punten
- 1Het macrobudget Participatiewet 2022 werd door de begrotingswetgever met € 425 miljoen verlaagd, wat doorwerkte in het definitieve gemeentelijk budget.
- 2De minister stelde dat de macrobudgetverlaging als wet in formele zin niet ter discussie kon staan in bezwaar, en dat alleen de verdelingsmethode aanvechtbaar was.
- 3Het voorlopig budget van 1 oktober 2021 had formele rechtskracht gekregen en was niet meer aanvechtbaar.
- 4De Centrale Raad van Beroep vernietigt zowel de rechtbankuitspraak als het bestreden besluit van de minister.
- 5De minister wordt veroordeeld tot vergoeding van proceskosten (€ 3.736) en griffierecht (€ 924) aan de gemeente.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak verduidelijkt de grenzen van de formele rechtskracht van budgetbesluiten en de mogelijkheden voor gemeenten om de verdeling van macrobudgetkortingen aan te vechten. Omdat de tekst onvolledig is, blijft de precieze rechtsgrond voor vernietiging onzeker.
Praktische impact
De gemeente krijgt een nieuwe beslissing op bezwaar van de minister, waarbij de Raad aanwijzingen heeft gegeven die de minister moet opvolgen; beroep tegen het nieuwe besluit staat uitsluitend open bij de Centrale Raad van Beroep.
Onderwerp-impact
Voor gemeenten die te maken hebben met kortingen op de gebundelde uitkering biedt deze uitspraak aanknopingspunten om de verdelingsmethode bij macrobudgetkortingen te betwisten, ook wanneer de hoogte van het macrobudget zelf als wetgeving vaststaat.
Samenvatting
In deze procedure staat de vraag centraal of de gemeente terecht bezwaar kon maken tegen de verlaging van haar definitieve budget voor de gebundelde uitkering (Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004) over 2022. De minister had het gemeentelijke aandeel verlaagd als gevolg van een verlaging van het totale macrobudget met € 425 miljoen, zoals vastgelegd in een wet in formele zin. Het voorlopige budget van € 11.230.848 was eerder toegekend bij besluit van 1 oktober 2021; de gemeente had daartegen geen bezwaar gemaakt, zodat dit besluit formele rechtskracht had gekregen. Het definitieve budget bedroeg € 10.360.640. De minister verklaarde het bezwaar ongegrond en stelde dat de omvang van het macrobudget als wet in formele zin niet ter discussie kon staan in de bestuursrechtelijke procedure, en dat in bezwaar uitsluitend de verdeling van de macrobudgetkorting over gemeenten kon worden aangevochten. De rechtbank verklaarde het beroep ongegrond. De Centrale Raad van Beroep vernietigt echter zowel de uitspraak van de rechtbank als het besluit van de minister van 1 juni 2023, en verklaart het beroep gegrond. De minister moet een nieuwe beslissing op bezwaar nemen met inachtneming van de uitspraak van de Raad. Toekomstig beroep tegen dat nieuwe besluit staat uitsluitend open bij de Centrale Raad van Beroep zelf. De minister wordt tevens veroordeeld tot vergoeding van proceskosten en griffierecht. Omdat de beschikbare tekst van de uitspraak niet de volledige overwegingen bevat, is de precieze rechtsgrond voor de vernietiging niet volledig te reconstrueren. Desondanks is de uitkomst relevant voor andere gemeenten die geconfronteerd worden met vergelijkbare kortingen op de gebundelde uitkering en die de verdelingsmethode willen aanvechten.