Bijzondere bijstand eigen bijdrage rechtsbijstand: machtigingsvereiste rechtmatig
ECLI:NL:CRVB:2026:1143, Centrale Raad van Beroep, 25-08-2026, 24/2148 PW
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Opvragen machtiging bij advocaat. Aanvragen om bijzondere bijstand voor kosten eigen bijdrage rechtsbijstand. Het uitgangspunt is dat bij een advocaat niet om een machtiging wordt gevraagd. Dit uitgangspunt is niet beperkt tot het voeren van rechtsgedingen en geldt ook voor de aanvraagfase. Niet in geschil is dat het dagelijks bestuur wist dat mr. Van Aken advocaat is. Aldus moet ervan worden uitgegaan dat mr. Van Aken de verzoeken om bijzondere bijstand namens betrokkene heeft gedaan. Dit laat onverlet dat het dagelijks bestuur van betrokkene een verklaring mag verlangen waaruit blijkt dat hij, bij inwilliging van de aanvraag, ermee instemt dat de bijzondere bijstand wordt overgemaakt aan mr. Van Aken.
Kern van de zaak
Een advocaat (mr. Van Aken) diende namens zijn cliënt (betrokkene) aanvragen in voor bijzondere bijstand ter dekking van eigen bijdragen rechtsbijstand (€156,- voor 2022 en €159,- voor 2023). Het dagelijks bestuur weigerde de aanvragen verder te behandelen omdat een schriftelijke machtiging ontbrak en wees ook het verzoek om een dwangsom af. Betrokkene ging hiertegen in bezwaar en beroep.
Beslissing van de rechter
De Centrale Raad van Beroep bevestigt de aangevallen uitspraak van de lagere rechter. Het dagelijks bestuur wordt veroordeeld in de proceskosten (€1.868,-) en moet griffierecht betalen (€559,-); tevens wordt het dagelijks bestuur opgedragen een nieuwe beslissing op de bezwaren te nemen, waartegen alleen bij de Raad beroep kan worden ingesteld.
Impactscore
LaagHet betreft een casuïstische toepassing van bekende bestuursrechtelijke procedureregels (machtigingsvereiste, dwangsom) in een relatief kleinschalige bijstandszaak; de uitspraak stelt geen nieuwe rechtsregels en heeft beperkte precedentwerking buiten vergelijkbare gevallen.
Belangrijkste punten
- 1Het dagelijks bestuur mocht een schriftelijke machtiging verlangen voordat het de aanvraag om bijzondere bijstand verder behandelde.
- 2De aanvragen van 19 oktober 2022 en 29 januari 2023 voor bijzondere bijstand (eigen bijdrage rechtsbijstand) werden buiten behandeling gesteld wegens het ontbreken van een machtiging.
- 3Het verzoek om verbeurte van een dwangsom wegens het niet tijdig beslissen werd door het dagelijks bestuur afgewezen.
- 4De Raad draagt het dagelijks bestuur op een nieuwe beslissing op de bezwaren te nemen, wat duidt op een inhoudelijk nog te voltooien bestuursrechtelijk traject.
- 5Het dagelijks bestuur wordt veroordeeld in de proceskosten van betrokkene, hetgeen suggereert dat het bestuursorgaan niet geheel in het gelijk is gesteld.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak verduidelijkt dat een bestuursorgaan bij aanvragen ingediend door een gemachtigde een schriftelijke machtiging mag verlangen als voorwaarde voor verdere behandeling, maar dat dit procedurele vereiste zorgvuldig moet worden toegepast binnen de Participatiewet. De proceskostenveroordeling ten laste van het dagelijks bestuur wijst erop dat de gevolgde procedure niet volledig rechtmatig was.
Praktische impact
Advocaten die namens bijstandsgerechtigden aanvragen indienen moeten een schriftelijke machtiging overleggen; ontbreekt die, kan de aanvraag buiten behandeling worden gesteld. Betrokkene krijgt alsnog een inhoudelijke beslissing op zijn bezwaren, en het dagelijks bestuur draagt de proceskosten.
Onderwerp-impact
Voor de praktijk van bijzondere bijstand onder de Participatiewet benadrukt deze zaak het belang van het tijdig overleggen van een machtiging bij vertegenwoordiging door een advocaat, en de grenzen van de dwangsomregeling bij trage besluitvorming door bestuursorganen.
Samenvatting
In deze zaak stond centraal of het dagelijks bestuur de aanvragen om bijzondere bijstand voor de eigen bijdrage rechtsbijstand buiten behandeling mocht stellen omdat de indiener, advocaat mr. Van Aken, geen schriftelijke machtiging van zijn cliënt had overgelegd. Mr. Van Aken diende op 19 oktober 2022 en 29 januari 2023 aanvragen in namens betrokkene voor respectievelijk € 156,- en € 159,-, met het verzoek de bijstand op zijn zakelijke rekening te storten. Het dagelijks bestuur vroeg herhaaldelijk om een machtiging, stelde de aanvragen vervolgens buiten behandeling en wees ook het verzoek om een dwangsom wegens het uitblijven van een tijdige beslissing af. Betrokkene stelde dat het dagelijks bestuur ten onrechte zo handelde en vocht de besluiten aan. De Centrale Raad van Beroep bevestigt de aangevallen uitspraak van de rechtbank. De Raad oordeelt dat het dagelijks bestuur gerechtigd was een schriftelijke machtiging te verlangen als voorwaarde voor verdere behandeling van de aanvragen, wat een gevestigd bestuursrechtelijk vereiste is bij vertegenwoordiging. Tegelijkertijd wordt het dagelijks bestuur veroordeeld in de proceskosten van betrokkene tot een bedrag van € 1.868,- en moet het € 559,- griffierecht betalen, wat erop duidt dat de gevolgde procedure niet in alle opzichten correct was uitgevoerd. Bovendien draagt de Raad het dagelijks bestuur op een nieuwe beslissing op de bezwaren te nemen, waarbij toekomstig beroep uitsluitend bij de Centrale Raad van Beroep kan worden ingesteld. De uitspraak illustreert het spanningsveld tussen enerzijds de procedurele eisen die bestuursorganen mogen stellen bij vertegenwoordiging en anderzijds de plicht om tijdig en zorgvuldig te beslissen op aanvragen in het kader van de Participatiewet. De praktische betekenis is beperkt tot vergelijkbare gevallen van bijzondere bijstand waarbij een advocaat optreedt zonder machtiging.