JurispRadar
ECLI:NL:CRVB:2026:1104Laag28/100

Bijstandsfraudezaak deels vernietigd, immateriële schadevergoeding toegekend

ECLI:NL:CRVB:2026:1104, Centrale Raad van Beroep, 11-08-2026, 22/1196 PW

Centrale Raad van BeroepUitspraak: 11 augustus 2026Publicatie: 26 augustus 2026
Procedure:Hoger beroep
Zaaknummer:22/1196 PW
Bestuursrecht
Bestuursprocesrecht
Socialezekerheidsrecht
Schadevergoeding
Overheid
Handhaving
Redelijke Termijn
Participatiewet
Gezamenlijke Huishouding
Inlichtingenverplichting
Terugvordering Bijstand

Inhoudsindicatie

(officieel, Rechtspraak.nl)

Herziening en terugvordering van bijstand. Schending inlichtingenverplichting. Kookactiviteiten. Recht schattenderwijs vaststellen. Schadevergoeding redelijke termijn. Door de kookactiviteiten niet te melden aan het college heeft appellante haar inlichtingenverplichting geschonden. De toestemming van 2011 waar appellante op doelt, ziet op een eerdere bijstandsperiode en ging om het destijds ‘af en toe oppassen’ op de kinderen van X. De kookactiviteiten zijn van een andere aard en met een substantiële omvang en structureel karakter. De stelling van appellante dat het koken te beschouwen is als eenzelfde soort activiteit die valt onder de strekking van de toestemming, zodat de intrekking en terugvordering in strijd zijn met de rechtszekerheid en het vertrouwensbeginsel, wordt dan ook niet gevolgd.

Kern van de zaak

Een bijstandsgerechtigde vrouw ontving bijstand als alleenstaande, maar kookte dagelijks voor het gezin van een man (X) en kon vanaf 2018 diens auto gebruiken. De sociale recherche vermoedde een gezamenlijke huishouding en niet-gemelde vermogensbestanddelen, waarna het college de bijstand herzag, terugvorderde en introk.

Beslissing van de rechter

De Centrale Raad van Beroep bevestigt de eerste aangevallen uitspraak (herziening en terugvordering gehandhaafd) maar vernietigt de tweede aangevallen uitspraak, verklaart het beroep tegen het nadere besluit ongegrond, en veroordeelt de Staat tot betaling van € 2.500,- immateriële schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn.

28van 100

Impactscore

Laag

Het betreft een feitelijk-specifieke toepassing van bekende bijstandsrechtelijke regels zonder nieuwe rechtsvragen; de uitkomst is in lijn met vaste jurisprudentie van de Centrale Raad van Beroep.

Belangrijkste punten

  • 1Appellante heeft haar inlichtingenverplichting geschonden door niet te melden dat zij op geld waardeerbare activiteiten verrichtte (dagelijks koken voor gezin X).
  • 2Gebruik van een auto op naam van X vanaf januari 2018 werd aangemerkt als beschikken over vermogen, reden voor intrekking bijstand per 1 januari 2018.
  • 3Herziening en terugvordering over periode 19 december 2016 tot 31 december 2017 (€ 3.916,42) blijven in stand.
  • 4De tweede aangevallen rechterlijke uitspraak wordt vernietigd, maar het beroep tegen het nadere besluit wordt ongegrond verklaard.
  • 5De Staat wordt veroordeeld tot € 2.500,- schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn in de procedure.

Impactanalyse

Juridische impact

De uitspraak bevestigt de toepassing van de inlichtingenverplichting ex artikel 17 PW bij niet-gemelde activiteiten en vermogen, en illustreert de vergoeding van immateriële schade bij termijnoverschrijding in bestuursrechtelijke procedures.

Praktische impact

Appellante moet de teruggevorderde bijstandsbedragen terugbetalen en haar bijstand blijft ingetrokken; zij ontvangt wel € 2.500,- compensatie voor de lange duur van de procedure.

Onderwerp-impact

De zaak onderstreept dat bijstandsgerechtigden ook informele, niet-betaalde activiteiten en gebruik van andermans vermogensbestanddelen moeten melden, op straffe van herziening en terugvordering.

Samenvatting

Deze zaak betreft een vrouw die bijstand ontving als alleenstaande, maar naar aanleiding van een politiemelding onder onderzoek van de sociale recherche kwam te staan. Het onderzoek, neergelegd in een rapportage van november 2019, toonde aan dat appellante dagelijks kookte voor het gezin van een man met zeven kinderen en vanaf januari 2018 diens Mercedes-Benz gebruikte. Op basis hiervan herzag het college de bijstand over de periode december 2016 tot en met december 2017 en vorderde ruim € 3.900,- terug wegens schending van de inlichtingenverplichting (niet melden van op geld waardeerbare activiteiten). Vanaf 1 januari 2018 werd de bijstand ingetrokken omdat appellante geacht werd te kunnen beschikken over het voertuig als vermogensbestanddeel, met verdere terugvordering van bijna € 9.000,- over 2018 en 2019. Het college handhaafde dit standpunt in bezwaar. De Centrale Raad van Beroep bevestigt de eerste aangevallen uitspraak van de rechtbank voor zover aangevochten: de herziening en terugvordering over de eerste periode blijven overeind. De tweede aangevallen uitspraak wordt echter vernietigd, al leidt dit niet tot een ander materieel resultaat omdat het beroep tegen het nadere besluit ongegrond wordt verklaard. Bijzonder is de veroordeling van de Staat der Nederlanden tot betaling van € 2.500,- immateriële schadevergoeding aan appellante wegens overschrijding van de redelijke termijn als bedoeld in artikel 6 EVRM. Ook wordt het griffierecht van € 136,- in de tweede procedure terugbetaald. De zaak is illustratief voor de strenge toepassing van de inlichtingenverplichting in de Participatiewet: ook informele, onbetaalde activiteiten en het gebruik van vermogen van derden kunnen leiden tot herziening en terugvordering van bijstand.

Bron: Rechtspraak.nl Open Data· Geanalyseerd op 20 oktober 2026 met claude-sonnet-4-6
Originele uitspraak

Meer Bestuursrecht

Hoge Raad·13 nov 2026
Bestuursrecht
Socialezekerheidsrecht
Overheid
Zorg
ECLI:NL:HR:2026:1902

Hoge Raad: termijnoverschrijding Wvggz geen automatische EVRM-schending

72/100Bekijk
Raad van State·11 nov 2026
Bestuursrecht
Bestuursprocesrecht
Overheid
Vergunningen
ECLI:NL:RVS:2026:6667

Termijnoverschrijding bezwaar niet verschoonbaar ondanks adresverwarring

28/100Bekijk
Raad van State·11 nov 2026
Bestuursrecht
Bestuursprocesrecht
Overheid
Handhaving
ECLI:NL:RVS:2026:6559

Hoger beroep niet-ontvankelijk wegens misbruik procesrecht

22/100Bekijk
Raad van State·11 nov 2026
Bestuursrecht
Bestuursprocesrecht
Schadevergoeding
Vastgoed
ECLI:NL:RVS:2026:6655

Planschade toegewezen na vervallen detailhandelsbestemming eerste verdieping

38/100Bekijk
Alle uitspraken in dit rechtsgebied