Bijstandsfraudezaak deels vernietigd, immateriële schadevergoeding toegekend
ECLI:NL:CRVB:2026:1104, Centrale Raad van Beroep, 11-08-2026, 22/1196 PW
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Herziening en terugvordering van bijstand. Schending inlichtingenverplichting. Kookactiviteiten. Recht schattenderwijs vaststellen. Schadevergoeding redelijke termijn. Door de kookactiviteiten niet te melden aan het college heeft appellante haar inlichtingenverplichting geschonden. De toestemming van 2011 waar appellante op doelt, ziet op een eerdere bijstandsperiode en ging om het destijds ‘af en toe oppassen’ op de kinderen van X. De kookactiviteiten zijn van een andere aard en met een substantiële omvang en structureel karakter. De stelling van appellante dat het koken te beschouwen is als eenzelfde soort activiteit die valt onder de strekking van de toestemming, zodat de intrekking en terugvordering in strijd zijn met de rechtszekerheid en het vertrouwensbeginsel, wordt dan ook niet gevolgd.
Kern van de zaak
Een bijstandsgerechtigde vrouw ontving bijstand als alleenstaande, maar kookte dagelijks voor het gezin van een man (X) en kon vanaf 2018 diens auto gebruiken. De sociale recherche vermoedde een gezamenlijke huishouding en niet-gemelde vermogensbestanddelen, waarna het college de bijstand herzag, terugvorderde en introk.
Beslissing van de rechter
De Centrale Raad van Beroep bevestigt de eerste aangevallen uitspraak (herziening en terugvordering gehandhaafd) maar vernietigt de tweede aangevallen uitspraak, verklaart het beroep tegen het nadere besluit ongegrond, en veroordeelt de Staat tot betaling van € 2.500,- immateriële schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn.
Impactscore
LaagHet betreft een feitelijk-specifieke toepassing van bekende bijstandsrechtelijke regels zonder nieuwe rechtsvragen; de uitkomst is in lijn met vaste jurisprudentie van de Centrale Raad van Beroep.
Belangrijkste punten
- 1Appellante heeft haar inlichtingenverplichting geschonden door niet te melden dat zij op geld waardeerbare activiteiten verrichtte (dagelijks koken voor gezin X).
- 2Gebruik van een auto op naam van X vanaf januari 2018 werd aangemerkt als beschikken over vermogen, reden voor intrekking bijstand per 1 januari 2018.
- 3Herziening en terugvordering over periode 19 december 2016 tot 31 december 2017 (€ 3.916,42) blijven in stand.
- 4De tweede aangevallen rechterlijke uitspraak wordt vernietigd, maar het beroep tegen het nadere besluit wordt ongegrond verklaard.
- 5De Staat wordt veroordeeld tot € 2.500,- schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn in de procedure.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt de toepassing van de inlichtingenverplichting ex artikel 17 PW bij niet-gemelde activiteiten en vermogen, en illustreert de vergoeding van immateriële schade bij termijnoverschrijding in bestuursrechtelijke procedures.
Praktische impact
Appellante moet de teruggevorderde bijstandsbedragen terugbetalen en haar bijstand blijft ingetrokken; zij ontvangt wel € 2.500,- compensatie voor de lange duur van de procedure.
Onderwerp-impact
De zaak onderstreept dat bijstandsgerechtigden ook informele, niet-betaalde activiteiten en gebruik van andermans vermogensbestanddelen moeten melden, op straffe van herziening en terugvordering.
Samenvatting
Deze zaak betreft een vrouw die bijstand ontving als alleenstaande, maar naar aanleiding van een politiemelding onder onderzoek van de sociale recherche kwam te staan. Het onderzoek, neergelegd in een rapportage van november 2019, toonde aan dat appellante dagelijks kookte voor het gezin van een man met zeven kinderen en vanaf januari 2018 diens Mercedes-Benz gebruikte. Op basis hiervan herzag het college de bijstand over de periode december 2016 tot en met december 2017 en vorderde ruim € 3.900,- terug wegens schending van de inlichtingenverplichting (niet melden van op geld waardeerbare activiteiten). Vanaf 1 januari 2018 werd de bijstand ingetrokken omdat appellante geacht werd te kunnen beschikken over het voertuig als vermogensbestanddeel, met verdere terugvordering van bijna € 9.000,- over 2018 en 2019. Het college handhaafde dit standpunt in bezwaar. De Centrale Raad van Beroep bevestigt de eerste aangevallen uitspraak van de rechtbank voor zover aangevochten: de herziening en terugvordering over de eerste periode blijven overeind. De tweede aangevallen uitspraak wordt echter vernietigd, al leidt dit niet tot een ander materieel resultaat omdat het beroep tegen het nadere besluit ongegrond wordt verklaard. Bijzonder is de veroordeling van de Staat der Nederlanden tot betaling van € 2.500,- immateriële schadevergoeding aan appellante wegens overschrijding van de redelijke termijn als bedoeld in artikel 6 EVRM. Ook wordt het griffierecht van € 136,- in de tweede procedure terugbetaald. De zaak is illustratief voor de strenge toepassing van de inlichtingenverplichting in de Participatiewet: ook informele, onbetaalde activiteiten en het gebruik van vermogen van derden kunnen leiden tot herziening en terugvordering van bijstand.