Bijstand ingetrokken wegens samenwoning verzwegen voor gemeente
ECLI:NL:CRVB:2026:1000, Centrale Raad van Beroep, 30-06-2026, 23/3389 PW
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Intrekking en terugvordering van bijstand. Schending inlichtingenverplichting. Verzwegen gezamenlijke huishouding. Dringende redenen. Stilzitten door college. Opdracht nieuw besluit. Het getuigt niet van een evenwichtige belangenafweging om geen betekenis toe te kennen aan het aandeel van het college bij het ontstaan van de terugvordering. Hierbij is van belang dat sprake was van twee concrete meldingen die aanleiding gaven om onderzoek te verrichten. Het college moet weliswaar de tijd worden gegund om naar aanleiding van die meldingen een onderzoek te starten en grondig onderzoek te verrichten, maar de Raad is van oordeel dat in dit geval zodanig veel tijd is verstreken tussen de meldingen en de start van het onderzoek, dat dit gevolgen moet hebben voor de terugvordering.
Kern van de zaak
Een alleenstaande moeder ontving sinds 2019 bijstand naar de norm voor een alleenstaande ouder. Na anonieme meldingen stelde de sociale recherche een onderzoek in en concludeerde dat zij samenwoonde met de vader van haar kinderen, die een inkomen had van circa €40.000 per jaar. Het college trok de bijstand in en vorderde ruim €34.500 terug.
Beslissing van de rechter
De Centrale Raad van Beroep oordeelt (op basis van de beschikbare tekst) dat de intrekking en terugvordering van bijstand zijn bevestigd, omdat appellante de inlichtingenverplichting heeft geschonden door de feitelijke samenwoning met de vader van haar kinderen niet te melden. Doorslaggevend zijn de eigen verklaring van appellante, getuigenverklaringen en observaties van de sociale recherche.
Impactscore
LaagDe uitspraak past geheel binnen de bestaande vaste rechtspraak over schending van de inlichtingenverplichting in de Participatiewet en stelt geen nieuwe rechtsregels; de impact is primair individueel voor appellante.
Belangrijkste punten
- 1Appellante ontving bijstand als alleenstaande ouder vanaf 13 oktober 2019, terwijl zij feitelijk samenwoonde met X (vader van de kinderen) die circa €40.000 per jaar verdiende.
- 2Twee anonieme meldingen leidden tot een uitgebreid sociaal-rechercheonderzoek, inclusief observaties, huisbezoek, getuigenverhoren en opvraging van waterverbruiksgegevens.
- 3Appellante verklaarde zelf dat X na zijn werk naar haar toe komt, bij haar doucht en slaapt, dat zij alles samen doen en samen op vakantie gaan; post van zijn werkgever kwam op het uitkeringsadres.
- 4Het college trok de bijstand met terugwerkende kracht in per 13 oktober 2019 en vorderde €34.539,96 terug wegens schending van de inlichtingenverplichting.
- 5De eigen verklaring van appellante in combinatie met getuigenverklaringen en waarnemingen vormen het centrale bewijsfundament voor de vastgestelde schending.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt de vaste lijn in de rechtspraak dat feitelijke samenwoning – ook zonder gezamenlijke inschrijving – leidt tot schending van de inlichtingenverplichting van artikel 17 PW en terugvordering over de gehele bijstandsperiode rechtvaardigt. De combinatie van eigen verklaringen, getuigenverklaringen en observatiebevindingen wordt als voldoende bewijs aanvaard.
Praktische impact
Appellante moet een bedrag van €34.539,96 terugbetalen aan het college. De uitspraak onderstreept dat bijstandsgerechtigden verplicht zijn alle relevante wijzigingen in hun woonsituatie onmiddellijk te melden, ook wanneer de partner niet op hetzelfde adres staat ingeschreven.
Onderwerp-impact
Voor bijstandsontvangers verduidelijkt deze zaak dat formele inschrijving op een ander adres geen bescherming biedt tegen intrekking en terugvordering als de feitelijke leefsituatie duidt op samenwoning; gemeenten kunnen op basis van observaties en getuigenverklaringen succesvol handhaven.
Samenvatting
Appellante ontving vanaf 13 oktober 2019 bijstand naar de norm voor een alleenstaande ouder van het college. Na twee anonieme meldingen in 2020 – waarin werd gesteld dat de vader van haar kinderen (X), die een jaarinkomen had van circa €40.000, feitelijk bij haar woonde maar bewust niet op haar adres was ingeschreven – startte de sociale recherche begin 2022 een onderzoek. Dit onderzoek omvatte dossieronderzoek, raadpleging van registers, opvraging van waterverbruiksgegevens, informatie bij de werkgever van X, observaties gedurende twee maanden en een onaangekondigd huisbezoek. Buurtbewoners werden als getuigen gehoord en appellante legde zelf een verklaring af. Uit dat onderzoek bleek dat X feitelijk op het uitkeringsadres verbleef: hij sliep en douchte er, at er samen met appellante en de kinderen, paste op het jongste kind als appellante boodschappen deed, ging samen met appellante op vakantie, en ontving nog steeds post van zijn werkgever op dat adres. Een buurvrouw verklaarde dat er een man, vrouw en drie kinderen op het adres wonen. Het college trok daarop de bijstand in met ingang van 13 oktober 2019 en vorderde de over de periode tot en met februari 2022 gemaakte kosten – in totaal €34.539,96 – terug. De juridische vraag is of appellante de inlichtingenverplichting van artikel 17 van de Participatiewet heeft geschonden door de feitelijke samenwoning niet te melden. De Centrale Raad van Beroep bevestigt op grond van de beschikbare uitspraaktekst de besluitvorming van het college. De eigen verklaring van appellante vormt daarbij het meest belastende bewijselement: zij gaf immers toe dat zij en X alles samen doen en dat X structureel bij haar verblijft. In combinatie met de getuigenverklaringen en de observaties van de sociale recherche achtte de Raad de schending van de inlichtingenverplichting voldoende aangetoond. De zaak is een toepassing van vaste jurisprudentie over feitelijke samenwoning in het bijstandsrecht.