Dwangsom varkenshouder geschorst wegens onduidelijke hokverrijking
ECLI:NL:CBB:2026:522, College van Beroep voor het bedrijfsleven, 27-10-2026, 26/740
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Pv mondelinge uitspraak voorlopige voorziening. Hokverrijking varkens. Last onder dwangsom ter beëindiging van de overtreding en voorkoming van herhaling. Ten tijde van de lastoplegging was de overtreding al beëindigd, zodat geen bevoegdheid bestond om het besluit te nemen. Schorsing tot zes weken na beslissing op bezwaar.
Kern van de zaak
Een maatschap (veehouder) ontving een last onder dwangsom van de staatssecretaris wegens overtredingen van de Wet dieren rondom huisvesting van runderen en hokverrijking van varkens. De maatschap maakte bezwaar en vroeg een voorlopige voorziening bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven.
Beslissing van de rechter
Het verzoek om voorlopige voorziening wordt deels toegewezen: het besluit wordt geschorst voor zover het de hokverrijking van de varkens betreft, omdat het spoedeisend belang aanwezig is gezien het dreigende bedrag van bijna €150.000,- aan verbeurde dwangsom. Voor de huisvesting van runderen wordt het verzoek afgewezen wegens ontbrekend spoedeisend belang.
Impactscore
LaagHet betreft een voorlopige voorzieningsprocedure zonder bindend oordeel in de bodemprocedure, die past binnen een bestaande, vaste jurisprudentielijn van het CBb. De zaak is feitelijk van aard en heeft beperkte precedentwerking buiten de individuele situatie.
Belangrijkste punten
- 1Een blok hard hout aan een ketting voldoet volgens vaste CBb-jurisprudentie niet aan artikel 2.22, eerste lid, Besluit houders van dieren.
- 2Of de aangetroffen restanten snijmais als voldoende hokverrijking kwalificeren, is onduidelijk en moet in de bodemprocedure worden onderzocht.
- 3De maatschap had na de inspectie nieuwe hokverrijking (ruiven met stro) aangebracht, maar de staatssecretaris controleerde dit niet opnieuw vóór het opleggen van de dwangsom.
- 4Het spoedeisend belang ontbreekt voor het gedeelte over huisvesting van runderen, maar is wel aanwezig voor de varkensdwangsom van bijna €150.000,-.
- 5De staatssecretaris wordt veroordeeld tot vergoeding van griffierecht (€397,-) en proceskosten (€1.868,-).
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt de bestaande CBb-lijn dat hard hout aan een ketting onvoldoende hokverrijking is, maar laat ruimte voor nader feitenonderzoek naar de toereikendheid van snijmais als alternatief. Tevens signaleert de rechter dat de staatssecretaris bij gewijzigde omstandigheden na een zienswijze een hernieuwde inspectie dient te overwegen.
Praktische impact
De veehouder wordt voorlopig beschermd tegen verbeurte van een dwangsom van bijna €150.000,- totdat de bezwaarprocedure is afgerond. De staatssecretaris zal alsnog moeten beoordelen of de nieuwe hokverrijking (stro in ruiven) voldoet aan de wettelijke eisen.
Onderwerp-impact
Voor agrarische ondernemers in de veehouderijsector benadrukt deze uitspraak het belang van het tijdig en aantoonbaar aanpassen van hokverrijking na een inspectie, en het risico van hoge dwangsommen bij handhaving onder de Wet dieren.
Samenvatting
Een veehouderij-maatschap ontving op 29 september 2026 een last onder dwangsom van de staatssecretaris van Landbouw, Voedselzekerheid en Natuur wegens overtredingen van de Wet dieren en het Besluit houders van dieren. De overtredingen betroffen enerzijds de huisvesting van runderen en anderzijds de hokverrijking van varkens. De maatschap maakte bezwaar en vroeg tegelijkertijd een voorlopige voorziening aan bij de voorzieningenrechter van het College van Beroep voor het bedrijfsleven. De centrale juridische vraag was of de opgelegde dwangsommen in afwachting van de bezwaarprocedure geschorst dienden te worden. De voorzieningenrechter beoordeelde per onderdeel of sprake was van een spoedeisend belang. Voor het deel over de huisvesting van runderen ontbrak dit belang, zodat het verzoek in zoverre werd afgewezen. Voor de hokverrijking van de varkens achtte de rechter het spoedeisend belang wel aanwezig, gelet op het potentieel in één keer te verbeuren bedrag van bijna €150.000,-. Bij een inspectie op 4 februari 2026 was geconstateerd dat de hokverrijking bestond uit een blok hard hout aan een ketting, wat volgens vaste CBb-jurisprudentie niet voldoet aan artikel 2.22, eerste lid, van het Besluit houders van dieren. Of de aangetroffen restanten snijmais als aanvullende en toereikende hokverrijking konden gelden, was niet zonder meer duidelijk en vergt nader onderzoek in een eventuele bodemprocedure. Bepalend voor de schorsing was bovendien dat de maatschap na de inspectie nieuwe hokverrijking had aangebracht in de vorm van ruiven met stro, maar dat de staatssecretaris hierop géén hernieuwde inspectie had laten volgen alvorens de dwangsom definitief op te leggen. De voorzieningenrechter schorste het besluit voor dit onderdeel tot zes weken na de beslissing op bezwaar en veroordeelde de staatssecretaris in de proceskosten.