RvS verduidelijkt inspanningsverplichting vreemdelingenbewaring na strafdetentie
ECLI:NL:RVS:2026:5411, Raad van State, 16-09-2026, 202201713/1/V3
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 27 februari 2022 heeft de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid appellant in bewaring gesteld. Appellant heeft de Poolse nationaliteit. De minister heeft bij besluit van 24 april 2019 zijn verblijfsrecht in Nederland beëindigd, bepaald dat hij Nederland meteen moet verlaten en hem ongewenst verklaard. Appellant is op 14 september 2021 vanuit bewaring verwijderd naar Polen. Na korte tijd is hij weer teruggekeerd naar Nederland. Meteen voorafgaand aan de inbewaringstelling van 27 februari 2022, die aan deze procedure ten grondslag ligt, was appellant strafrechtelijk gedetineerd. Hij heeft tussen 19 februari 2022 en 27 februari 2022 op strafrechtelijke titels vastgezeten. De bewaring is met ingang van 11 maart 2022 opgeheven in verband met de uitzetting van appellant.
Kern van de zaak
Een Poolse man wiens verblijfsrecht was beëindigd en die ongewenst was verklaard, werd aansluitend op strafrechtelijke detentie in vreemdelingenbewaring gesteld. Partijen waren het erover eens dat de minister een inspanningsverplichting had om dit te voorkomen, maar verschilden van mening over het ingangsmoment en de vraag of de minister voldoende tijd had om aan die verplichting te voldoen.
Beslissing van de rechter
De Raad van State doet uitspraak over wanneer de inspanningsverplichting (ex paragraaf A5/6.12 Vc 2000) in algemene zin ontstaat en of de minister in dit concrete geval aan die verplichting heeft voldaan. De uitspraak geeft richtsnoeren voor de rechtspraktijk, mede omdat in verschillende hoger beroepen over dezelfde inspanningsverplichting wisselende oordelen waren geveld.
Impactscore
HoogDe Raad van State geeft bewust richtlijnen voor de bredere rechtspraktijk door meerdere zaken gelijktijdig te behandelen en een algemeen toetsingskader te formuleren, hetgeen de uitspraak uitstijgt boven een individueel geschil.
Belangrijkste punten
- 1De inspanningsverplichting is neergelegd in paragraaf A5/6.12 Vc 2000 en strekt ertoe te voorkomen dat vreemdelingen aansluitend op strafrechtelijke detentie in vreemdelingenbewaring worden geplaatst.
- 2De Afdeling verduidelijkt het ingangsmoment van de inspanningsverplichting: er bestaat onduidelijkheid in de rechtspraktijk over wanneer deze verplichting precies intreedt.
- 3De samenwerking tussen ketenpartners (OM, DJI, AVMM, KMar en DT&V) is procedureel vastgelegd in een Ketenprocesbeschrijving met concrete termijnen en stappen.
- 4De zaak betreft recht en beleid van vóór 12 juni 2026; sindsdien is de inspanningsverplichting opgenomen in paragraaf A5/6.13 Vc 2000 (Europees Asiel- en Migratiepact).
- 5De uitspraak is gelijktijdig behandeld met twee verwante zaken (nrs. 202207346/1/V3 en 202300511/1/V3), wat duidt op een bewuste keuze voor richtinggevende oordeelsvorming.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak biedt een algemeen toetsingskader voor de inspanningsverplichting bij aansluitende vreemdelingenbewaring na strafrechtelijke detentie, en lost de bestaande rechtspraktijkverdeeldheid op. Met de inwerkingtreding van het Europees Asiel- en Migratiepact heeft de norm bovendien een nieuwe wettelijke verankering gekregen.
Praktische impact
Voor de minister en ketenpartners (DJI, OM, AVMM, KMar, DT&V) biedt de uitspraak duidelijkheid over het moment waarop en de wijze waarop zij moeten samenwerken om te voorkomen dat vreemdelingen onnodig aansluitend in bewaring worden gesteld.
Onderwerp-impact
De uitspraak raakt direct de uitvoeringspraktijk van vreemdelingenbewaring en verwijdering, en stelt grenzen aan de handelingsvrijheid van de overheid bij de overgang van strafrechtelijke naar vreemdelingrechtelijke detentie.
Samenvatting
Deze uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State betreft een Poolse man wiens verblijfsrecht in Nederland in 2019 was beëindigd en die ongewenst was verklaard. Na herhaaldelijke terugkeer naar Nederland werd hij op 27 februari 2022 aansluitend op een strafrechtelijke detentie in vreemdelingenbewaring gesteld. Partijen waren het erover eens dat de minister een inspanningsverplichting had om aansluiting van strafrechtelijke detentie en vreemdelingenbewaring te voorkomen, maar verschilden over het ingangsmoment van die verplichting en of de minister voldoende tijd had gehad om eraan te voldoen. De centrale rechtsvraag is wanneer de inspanningsverplichting van paragraaf A5/6.12 Vc 2000 in zijn algemeenheid ontstaat en of de minister in dit specifieke geval aan die verplichting heeft voldaan. De Afdeling behandelde deze zaak gelijktijdig met twee verwante hogerberoepszaken, juist omdat er in de rechtspraktijk op dit punt wisselende oordelen bestonden. De uitspraak beoogt een eenduidig toetsingskader te bieden. Uit de overwegingen blijkt dat de samenwerking tussen ketenpartners — waaronder het OM, DJI, AVMM, KMar en DT&V — procedureel is vastgelegd in een Ketenprocesbeschrijving. Daarin zijn concrete stappen en termijnen opgenomen om het vertrekproces tijdig te starten. De Afdeling beoordeelt de naleving van de inspanningsverplichting tegen de achtergrond van deze ketenafspraken. De uitspraak is temporeel beperkt tot het recht en beleid van vóór 12 juni 2026, de datum waarop het Europees Asiel- en Migratiepact in werking trad en de inspanningsverplichting werd hernummerd naar paragraaf A5/6.13 Vc 2000. De juridische betekenis reikt daarmee verder dan de individuele zaak: de uitspraak fungeert als richtsnoer voor toekomstige geschillen over de grens tussen strafrechtelijke detentie en vreemdelingenbewaring.