Raad van State vernietigt rechtbankuitspraak, beroep alsnog ongegrond
ECLI:NL:RVS:2026:3935, Raad van State, 15-07-2026, 202306418/1/R4
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluiten van 30 april 2019 en 23 juli 2019 heeft het college van burgemeester en wethouders van Utrecht de verzoeken van [appellant sub 1] om handhavend op te treden afgewezen. Bij besluit van 22 augustus 2019 heeft het college het verzoek van [appellant sub 1] om handhavend op te treden toegewezen. [appellant sub 1] is eigenaar van het pand [locatie A] in Utrecht, dat grenst aan het pand [locatie B] dat in eigendom is van [partij A] en [partij B]. In de afgelopen jaren is een juridische strijd ontstaan tussen de eigenaren en de gemeente en de eigenaren onderling. De oorsprong van dit conflict ligt voornamelijk in de bouwkundige staat van de panden en het daaruit voorvloeiende handhavend optreden door het college door middel van het opleggen van diverse lasten met betrekking tot de keldermuur tussen [locatie A] en [locatie B], en de door [appellant sub 1] gesloopte achtergevel van [locatie A]. Naast deze procedure loopt er een grote hoeveelheid andere, veelal door [appellant sub 1] gestarte, procedures tussen de bij deze zaak betrokken partijen. Veel van deze procedures hangen met elkaar samen.
Kern van de zaak
Appellant [appellant sub 1], eigenaar van een pand in Utrecht, heeft meerdere handhavingsverzoeken ingediend bij de gemeente Utrecht tegen bouwkundige overtredingen bij het naastgelegen pand. Het conflict betreft onder meer een keldermuur en een gesloopte achtergevel, en maakt deel uit van een omvangrijke reeks procedures tussen de eigenaren onderling en met de gemeente.
Beslissing van de rechter
De Afdeling bestuursrechtspraak verklaart zowel het hoger beroep van appellant als het incidenteel hoger beroep van het college gegrond, vernietigt de uitspraak van de rechtbank, maar verklaart het beroep van appellant in eerste aanleg alsnog ongegrond. Het verzoek om schadevergoeding wordt afgewezen; de doorslaggevende reden is dat de juridische grondslag voor handhaving onder de toepasselijke Wabo en het Bouwbesluit 2012 ontbreekt.
Impactscore
LaagDe uitspraak past het geldende overgangsrecht en de bekende lijnen rond handhavingsverzoeken toe zonder nieuwe rechtsnormen te stellen; de maatschappelijke en juridische reikwijdte is beperkt tot dit specifieke burenconflict en vergelijkbare overgangsrechtelijke situaties.
Belangrijkste punten
- 1Overgangsrecht: omdat de handhavingsverzoeken dateren van 2019 (vóór inwerkingtreding Omgevingswet), blijven de Wabo en het Bouwbesluit 2012 van toepassing.
- 2Zowel het principale hoger beroep van appellant als het incidenteel hoger beroep van het college worden gegrond verklaard, met vernietiging van de rechtbankuitspraak.
- 3Ondanks de gegrondheid van het hoger beroep wordt het onderliggende beroep in eerste aanleg ongegrond verklaard, zodat appellant inhoudelijk geen gelijk krijgt.
- 4Het verzoek om schadevergoeding wordt afgewezen.
- 5De zaak maakt deel uit van een omvangrijke reeks samenhangende procedures (minimaal 10 zaken) die op dezelfde zitting zijn behandeld.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt de werking van het overgangsrecht bij de Omgevingswet: handhavingsverzoeken ingediend vóór 1 januari 2024 worden integraal beoordeeld naar oud recht (Wabo/Bouwbesluit 2012). De gegrondverklaring van beide hoger beroepen met ongegrondverklaring van het beroep illustreert dat procedurele en inhoudelijke oordelen van elkaar kunnen worden ontkoppeld.
Praktische impact
Voor appellant betekent de uitspraak dat hij ondanks een formeel gegrond hoger beroep inhoudelijk nul op rekest krijgt: de gewenste handhaving blijft uit en de schadevergoeding wordt niet toegekend. Het college ontvangt wel een proceskostenveroordeling van € 2.802.
Onderwerp-impact
In omgevingsrechtelijke handhavingskwesties rondom bouwkundige gebreken en burenconflicten onderstreept deze zaak het belang van tijdige en zorgvuldige handhavingsverzoeken onder het toepasselijke regime, en de beperkte mogelijkheden voor schadevergoeding bij afwijzing.
Samenvatting
Deze zaak draait om een langdurig burenconflict in Utrecht tussen de eigenaar van pand [locatie A] (appellant) en de eigenaren van het aangrenzende pand [locatie B], met de gemeente Utrecht als handhavend bestuursorgaan. Appellant diende tussen februari en augustus 2019 vijf verzoeken om handhaving in op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en het Bouwbesluit 2012, gericht tegen vermeende bouwkundige overtredingen bij het naburige pand — met name in verband met een gemeenschappelijke keldermuur en een door hemzelf gesloopte achtergevel. De rechtbank Midden-Nederland deed op 19 september 2023 uitspraak in eerste aanleg, maar zowel appellant als het college ging in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. De centrale juridische vraag betrof allereerst het toepasselijke recht: nu de Omgevingswet per 1 januari 2024 in werking trad, maar de handhavingsverzoeken al in 2019 waren ingediend, bepaalt het overgangsrecht (artikel 4.3 Invoeringswet Omgevingswet) dat de Wabo en het Bouwbesluit 2012 van toepassing blijven totdat het besluit op de verzoeken onherroepelijk is. Vervolgens oordeelde de Afdeling inhoudelijk over de handhavingsverzoeken. De Afdeling verklaart zowel het hoger beroep van appellant als het incidenteel hoger beroep van het college gegrond en vernietigt de uitspraak van de rechtbank. Desondanks wordt het beroep van appellant in eerste aanleg alsnog ongegrond verklaard: de inhoudelijke grondslag voor het afdwingen van handhaving ontbreekt. Het verzoek om schadevergoeding wordt eveneens afgewezen. Wel wordt het college veroordeeld tot betaling van € 2.802 aan proceskosten. De zaak maakt deel uit van minstens tien samenhangende procedures die op dezelfde dag zijn behandeld, wat de complexiteit en omvang van dit burengeschil illustreert.