ECLI:NL:HR:2026:1857, Hoge Raad, 10-11-2026, 26/00153

OM-cassatie. Beklag ex art. 552a Sv tegen gebruik en kennisneming van gegevens die zijn opgeslagen op een onder klager A inbeslaggenomen mobiele telefoon en die (na filtering door OvJ) zijn vrijgegeven voor strafrechtelijk onderzoek, op de grond dat deze gegevens object zijn van verschoningsrecht van klagers B en C (advocaten). 1. Kon Rb beslissen dat OM gegevens aan RC moet verstrekken met het oog op filtering van die gegevens en vernietiging van gegevens die onder verschoningsrecht vallen? 2. Kon Rb oordelen dat OM onvoldoende heeft aangetoond dat filtering van gegevens onder gezag van OM kon gebeuren zonder kennisneming van gegevens? Ad 1. Als Rb bij behandeling van een o.g.v. art. 552a Sv ingediend klaagschrift vaststelt dat klager zich m.b.t. inbeslaggenomen stukken of vastgelegde gegevens op zijn verschoningsrecht heeft beroepen en dat RC daarover (nog) niet heeft beslist, moet zij behandeling van klaagschrift aanhouden en zaak in handen van RC stellen om beschikking te geven a.b.i. art. 98.1 Sv (vgl. HR:2018:1960 en HR:2018:553). Wettelijk stelsel voorziet verder in mogelijkheid van belanghebbenden om o.g.v. art. 552a Sv beklag te doen tegen inbeslagneming van stukken en/of gegevens. In geval dat beslagene of andere belanghebbende die niet verschoningsgerechtigde is, in die beklagprocedure aanvoert dat geheimhouder de bevoegdheid tot verschoning kan uitoefenen t.a.v. die stukken en/of gegevens, brengt redelijke wetstoepassing mee dat ook in dat geval procedure a.b.i. 98 Sv zal moeten worden gevolgd. RC zal dan (met inachtneming van hiervoor geschetste procedure) moeten beslissen over beroep op verschoningsrecht. In beklagzaak van beslagene of andere belanghebbende die niet verschoningsgerechtigde is, moet oordeel in beklagprocedure van verschoningsgerechtigde, als dat onherroepelijk is geworden, tot uitgangspunt worden genomen. Als in die laatste procedure onherroepelijk is beslist dat inbeslagneming van betreffende stukken of gegevens in strijd is met verschoningsrecht, is klaagschrift van beslagene of belanghebbende in zoverre gegrond en is kennisneming van die stukken of gegevens niet toegestaan. Als verschoningsgerechtigde geen klaagschrift indient of als beroep van verschoningsgerechtigde op zijn verschoningsrecht ongegrond wordt verklaard, moet klaagschrift van beslagene of belanghebbende n-o worden verklaard v.zv. het klachten over verschoningsrecht betreft (vgl. HR:2015:3076 en HR:2016:1343.) Rb heeft beklag, v.zv. dat ziet op geheimhoudersinformatie die zich op telefoon bevindt, gedeeltelijk gegrond verklaard en gelast dat “OM van mobiele telefoon verkregen en aan onderzoeksteam verstrekte (gefilterde) dataset en gegevens, inclusief alle eventuele kopieën, verzegelt en aan RC verstrekt, opdat onder auspiciën van RC digitale filtering/schoning zal plaatsvinden van geheimhoudersinformatie uit digitaal vastgelegde gegevens en zich daarin bevindende verschoningsgerechtigde gegevens zullen worden vernietigd.” Daarbij heeft Rb echter miskend dat wet niet voorziet in mogelijkheid om na (gedeeltelijke) gegrondverklaring van klaagschrift een last aan OM te geven als zij heeft gedaan. Rb had daarom (i.p.v. direct beslissing te nemen over al dan niet gegrond zijn van klaagschrift) zaak moeten aanhouden en in handen van RC moeten stellen om beschikking te geven a.b.i. art. 98.1 Sv om daarna beslissing te nemen met inachtneming van wat hiervoor is vooropgesteld. Ad 2. In HR:2024:375 is HR ingegaan op verschoningsrecht van advocaten en andere tot geheimhouding verplichte functioneel verschoningsgerechtigden a.b.i. art. 218 Sv, in geval OM gegevens vordert van aanbieder van communicatiedienst o.g.v. art. 126ng.2 of 126ug.2 Sv. In die beschikking wordt i.h.b. aandacht besteed aan gevallen waarin sprake is van groot aantal gegevens, terwijl op voorhand niet duidelijk is of en, zo ja, in hoeverre gevorderde gegevens onder functioneel verschoningsrecht vallen en het noodzakelijk is (mogelijk) geprivilegieerde gegevens uit te filteren. HR heeft in die beschikking overwogen dat niet onverenigbaar is met uitgangspunten die ten grondslag liggen aan verschoningsrecht dat (bij opsporingsonderzoek betrokken) OvJ een filtering uitvoert of doet uitvoeren als op voorhand duidelijk is dat filtering kan plaatsvinden zonder kennisneming van gegevens. Daarbij kan worden gedacht aan geautomatiseerde manier van filteren waarbij gebruik wordt gemaakt van zoektermen. Wat hiervoor is overwogen m.b.t. gegevens die door OM zijn gevorderd van aanbieder van communicatiedienst o.g.v. art. 126ng.2 of 126ug.2 Sv, geldt ook m.b.t. gegevens die zijn vastgelegd bij onderzoek aan inbeslaggenomen voorwerp en die onder reikwijdte van art. 98 Sv vallen. Rb heeft daarom terecht overweging uit HR:2024:375 betrokken bij beoordeling klaagschrift. Volgt partiële vernietiging en terugwijzing.