Hoge Raad: Nederlandse proceskostenregeling niet in strijd met Unierecht
ECLI:NL:HR:2026:1761, Hoge Raad, 13-11-2026, 25/00624
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Belasting van personenauto's en motorrijwielen; art. 8, lid 4, Uitvoeringsregeling belasting van personenauto’s en motorrijwielen 1992 in samenhang gelezen met onderdeel 3.5 (tekst 2020) van bijlage I bij die regeling; art. 110 VWEU; personenauto met meer dan normale gebruiksschade; vaststelling effect van schade op afschrijving; diverse klachten over schending van het Unierecht.
Kern van de zaak
Een belastingplichtige (belanghebbende) vocht de hoogte van de toegekende proceskostenvergoeding aan. Hij betoogde dat het Besluit proceskosten bestuursrecht strijdig is met het Unierecht en dat bij gekwalificeerde schendingen van Unierecht recht bestaat op volledige vergoeding van rechtsbijstandskosten.
Beslissing van de rechter
Het beroep in cassatie is ongegrond verklaard. De klachten over de strijdigheid van de Nederlandse proceskostenregeling met het Unierecht falen, waarbij de Hoge Raad verwijst naar zijn eerder arrest van 17 juli 2026 (ECLI:NL:HR:2026:1244) en geen aanleiding ziet voor het stellen van prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie.
Impactscore
MiddelDe uitspraak bevestigt bestaand recht en verwijst naar het eerder gewezen arrest van 17 juli 2026; zij heeft daardoor een consoliderende, maar geen zelfstandig richtinggevende betekenis. De toepassing van art. 81 RO beperkt het precedentgehalte.
Belangrijkste punten
- 1De Nederlandse regeling inzake proceskostenvergoeding in het bestuursrecht (Besluit proceskosten bestuursrecht) is niet in strijd met het Unierecht.
- 2Bij gekwalificeerde schendingen van het Unierecht kan niet rechtstreeks aan het Unierecht een recht op volledige vergoeding van rechtsbijstandskosten worden ontleend.
- 3De Hoge Raad past art. 81 lid 1 Wet RO toe en motiveert de verwerping van de klachten niet nader, omdat beantwoording niet noodzakelijk is voor eenheid of ontwikkeling van het recht.
- 4De Hoge Raad ziet geen aanleiding om prejudiciële vragen te stellen aan het HvJ EU, onder verwijzing naar HR 17 juli 2026 (ECLI:NL:HR:2026:1244).
- 5Geen proceskostenveroordeling in cassatie opgelegd.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt de houdbaarheid van het Besluit proceskosten bestuursrecht onder Unierecht en sluit aan bij het richtinggevende arrest van 17 juli 2026. Belastingplichtigen kunnen niet op grond van Unierechtelijke schendingen aanspraak maken op een hogere, laat staan volledige, proceskostenvergoeding.
Praktische impact
Belastingplichtigen en hun rechtsbijstandverleners kunnen niet rekenen op integrale vergoeding van advocaatkosten in fiscale bestuursrechtelijke procedures, ook niet wanneer zij stellen dat Unierecht geschonden is.
Onderwerp-impact
Voor de financiële-dienstverlening en belastingadviespraktijk betekent dit dat de forfaitaire proceskostenvergoeding in bezwaar- en beroepsprocedures de standaard blijft, ongeacht de complexiteit of Unierechtelijke dimensie van de zaak.
Samenvatting
In deze cassatieprocedure stond centraal of de Nederlandse regeling voor proceskostenvergoeding in het bestuursrecht, zoals neergelegd in het Besluit proceskosten bestuursrecht, verenigbaar is met het Unierecht. De belastingplichtige (belanghebbende) betoogde dat de forfaitaire vergoedingssystematiek in strijd is met Unierechtelijke beginselen en dat hij, vanwege gestelde gekwalificeerde schendingen van het Unierecht, recht had op een volledige vergoeding van zijn rechtsbijstandskosten in de bezwaar-, beroeps- en hoger-beroepsprocedure. De Hoge Raad verwierp alle klachten op dit punt als ongegrond. Nu beantwoording van de rechtsvragen niet noodzakelijk is voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht, paste de Hoge Raad artikel 81 lid 1 Wet op de rechterlijke organisatie toe en motiveerde hij zijn oordeel niet uitvoerig. De Hoge Raad verwees uitdrukkelijk naar zijn arrest van 17 juli 2026 (ECLI:NL:HR:2026:1244), waarin hij in rechtsoverwegingen 4.8.1 tot en met 4.12.5 de relevante Unierechtelijke kwesties reeds uitputtend had behandeld. Op grond van die overwegingen zag de Hoge Raad evenmin aanleiding om prejudiciële vragen voor te leggen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie. Het beroep in cassatie werd ongegrond verklaard en de Hoge Raad zag geen reden voor een proceskostenveroordeling. De uitspraak consolideert daarmee de lijn dat het Besluit proceskosten bestuursrecht Unierechtelijk houdbaar is en dat Unierechtelijke schendingen, ook gekwalificeerde, belastingplichtigen niet het recht geven op integrale vergoeding van werkelijk gemaakte advocaatkosten. Dit is van belang voor de dagelijkse fiscale en bestuursrechtelijke praktijk, waarin de forfaitaire proceskostenvergoeding als plafond blijft gelden.