Hof vernietigt bewind: autisme rechtvaardigt geen onderbewindstelling

Samenvatting

In deze zaak had de kantonrechter van de rechtbank Noord-Holland een beschikking gewezen tot instelling van een beschermingsbewind over de goederen van een meerderjarige rechthebbende die is gediagnosticeerd met een autismespectrumstoornis en bij wie mogelijk sprake is van een verstandelijke beperking. De rechthebbende ontving een Wajong-uitkering en zorgtoeslag, verbleef in een begeleide woonvoorziening en was eerder verplicht opgenomen op grond van een zorgmachtiging. Hij was het niet eens met de opgelegde maatregel en ging in hoger beroep bij het Gerechtshof Amsterdam. De centrale juridische vraag was of ten tijde van de bestreden beschikking — en op het moment van de uitspraak in hoger beroep — was voldaan aan de wettelijke gronden voor onderbewindstelling zoals neergelegd in artikel 1:431 BW. Die gronden vereisen dat de geestelijke toestand van betrokkene een behoorlijke behartiging van zijn vermogensrechtelijke belangen onmogelijk maakt of ernstig belemmert. Het hof oordeelde dat hieraan niet was voldaan. Hoewel de diagnose autismespectrumstoornis en de mogelijke verstandelijke beperking zijn vastgesteld in het kader van de zorgmachtigingsprocedure, is daarmee nog niet aangetoond dat rechthebbende zijn vermogensrechtelijke belangen niet zelf kan behartigen. Het hof benadrukte dat de aanwezigheid van een zorgmachtiging en de plaatsing in een begeleide woonvoorziening op zichzelf geen toereikende grond vormen voor bewindinstelling. De kantonrechter had onvoldoende concreet vastgesteld dat de geestelijke toestand van rechthebbende een adequate vermogensbehartiging in de weg stond. Het hof vernietigde dan ook de beschikking van de kantonrechter. De uitspraak bevestigt dat vermogensrechtelijke beschermingsmaatregelen een zelfstandige en specifieke onderbouwing vereisen, los van andere zorgrechtelijke maatregelen, en dat persoonlijke autonomie het uitgangspunt blijft.