Bijstandsintrekking deels vernietigd wegens ondeugdelijke motivering
ECLI:NL:CRVB:2026:1144, Centrale Raad van Beroep, 18-08-2026, 24/2114 PW
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Intrekking en terugvordering van bijstand. Hoofdverblijf. Onvoldoende feitelijke grondslag. Rechtmatigheid onderzoek. Opdracht nieuw besluit. Voor de periode van 6 oktober 2020 tot en met 17 januari 2021 is er, ook als de navolgende onderzoeksbevindingen in onderlinge samenhang worden bezien, onvoldoende feitelijke grondslag voor het standpunt van het college dat appellante haar hoofdverblijf niet op het uitkeringsadres had. Zo ziet het gemeten nutsverbruik gedeeltelijk op een periode voorafgaand aan de te beoordelen periode. Dat appellante vanaf 6 oktober 2020 de meeste pinbetalingen in plaats 1 deed, is op zichzelf ook onvoldoende. Dat geldt voorts voor het laten bezorgen van bestellingen op een andere locatie dan het uitkeringsadres en het vanaf een bepaald IP-adres bestellingen plaatsen. Voor de periode vanaf 18 januari 2021 is er wel voldoende feitelijke grondslag en is sprake van extreem laag waterverbruik waarvoor appellante geen aannemelijke verklaring heeft gegeven.
Kern van de zaak
Een bijstandsgerechtigde alleenstaande moeder in Den Haag ontving sinds 2014 een uitkering op grond van de Participatiewet. Na een interne melding startte de gemeente een onderzoek naar haar hoofdverblijf, op basis van bankafschriften, verbruiksgegevens en OV-abonnement. De gemeente trok de bijstand in en vorderde deze terug.
Beslissing van de rechter
De Centrale Raad van Beroep verklaart het beroep gedeeltelijk gegrond: de intrekking over de periode van 6 oktober 2020 tot en met 17 januari 2021 en de terugvordering over de periode van 6 oktober tot en met 20 november 2022 worden vernietigd wegens strijd met de artikelen 3:2 en 7:12 lid 1 Awb (onzorgvuldige voorbereiding en ondeugdelijke motivering). De overige beslissingen over intrekking en terugvordering blijven in stand.
Impactscore
LaagHet betreft een feitelijk en casuïstisch oordeel in een individuele bijstandszaak zonder nieuwe rechtsvragen; de toepassing van art. 3:2 en 7:12 Awb in dit kader is bestendig recht.
Belangrijkste punten
- 1Gemeente startte rechtmatigheidsonderzoek op basis van bankafschriften, verbruiksgegevens (elektriciteit, gas, water) en OV-abonnementgegevens
- 2Verbruiksgegevens wezen op (vrijwel) geen bewoning van het uitkeringsadres in de periode augustus 2021 tot augustus 2022
- 3Dochter van appellante bleek sinds augustus 2021 in een andere gemeente naar school te gaan, wat het vermoeden van niet-hoofdverblijf versterkte
- 4Intrekking en terugvordering over specifieke deelperioden vernietigd wegens schending van zorgvuldigheidsbeginsel en motiveringsbeginsel (art. 3:2 en 7:12 Awb)
- 5De gehele aangevallen uitspraak wordt vernietigd (behoudens proceskostenbeslissingen), maar de Raad geeft zelf nadere invulling aan het rechtsgevolg
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt dat een intrekking en terugvordering van bijstand per deelperiode afzonderlijk deugdelijk gemotiveerd en zorgvuldig onderbouwd moeten zijn; een gebrekkige onderbouwing voor een specifieke periode leidt tot vernietiging van dat onderdeel van het besluit.
Praktische impact
Voor appellante betekent de uitspraak dat zij over de vernietigde perioden de ten onrechte teruggevorderde bijstand niet hoeft terug te betalen; de gemeente Den Haag zal voor die perioden opnieuw moeten beslissen met een deugdelijke motivering.
Onderwerp-impact
In bijstandszaken waarbij hoofdverblijf en rechtmatigheid worden onderzocht, dient de gemeente per relevante deelperiode zelfstandig bewijs te vergaren en te motiveren; ontbreekt dat, dan kan de intrekking geen stand houden.
Samenvatting
Deze zaak betreft een alleenstaande moeder die sinds 2014 bijstand ontving naar de norm voor een alleenstaande ouder. Naar aanleiding van een interne melding startte de gemeente Den Haag in oktober 2022 een rechtmatigheidsonderzoek. Uit dat onderzoek kwamen meerdere aanwijzingen naar voren dat appellante niet haar hoofdverblijf op het uitkeringsadres had: vrijwel alle pinbetalingen vonden plaats in een andere gemeente, zij had een OV-abonnement voor die andere gemeente, haar dochter ging daar sinds augustus 2021 naar school, en de verbruiksgegevens voor elektriciteit, gas en water op het uitkeringsadres wezen op vrijwel geen bewoning in de periode augustus 2021 tot augustus 2022. Op grond van deze bevindingen trok de gemeente de bijstand over een langere periode in en vorderde deze terug. De rechtsvraag bij de Centrale Raad van Beroep was of de intrekking en terugvordering over alle deelperioden juridisch stand konden houden. De Raad oordeelt dat dit niet het geval is voor de periode van 6 oktober 2020 tot en met 17 januari 2021 (intrekking) en de periode van 6 oktober tot en met 20 november 2022 (terugvordering). Voor deze deelperioden is het besluit onvoldoende zorgvuldig voorbereid en ondeugdelijk gemotiveerd, in strijd met artikel 3:2 en artikel 7:12 lid 1 van de Algemene wet bestuursrecht. De Raad vernietigt de gehele aangevallen uitspraak – behoudens de beslissingen over proceskosten en griffierecht – en verklaart het beroep gegrond voor zover het de genoemde deelperioden betreft. De vernietiging is beperkt tot die perioden; voor de overige perioden, met name de periode waarin het verbruik vrijwel nihil was en de dochter elders school liep, kon de intrekking kennelijk wel voldoende worden onderbouwd. De gemeente zal voor de vernietigde perioden een nieuw besluit moeten nemen met een deugdelijke feitelijke en juridische onderbouwing.