ECLI:NL:HR:2026:1806, Hoge Raad, 03-11-2026, 23/05077

Mishandeling van beveiligingsmedewerker van gemeentehuis, art. 300.1 Sr. Inlichtingenplicht van art. 28a.2 Sv. Heeft hof de zorg voor effectieve verdediging zonder meer aan verdachte gelaten en hem niet ingelicht over gevolgen van doen van afstand van rechtsbijstand? Art. 6.3.c EVRM kent verdachte het recht toe om zichzelf te verdedigen dan wel zich te laten bijstaan door advocaat. Die verdragswaarborg komt ook tot uitdrukking in WvSv. O.g.v. art. 28 Sv is verdachte bevoegd zich te doen bijstaan door gekozen of aangewezen raadsman. Waar het gaat om onderzoek ttz. is het aan verdachte om te kiezen of hij zichzelf wil verdedigen, of zich wil laten verdedigen door advocaat. Afgezien van enkele uitzonderingssituaties, kan verdachte afstand doen van recht op rechtsbijstand. In art. 28a.1 Sv is bepaald dat verdachte vrijwillig en ondubbelzinnig afstand kan doen van recht op rechtsbijstand. Om zo afstand te kunnen doen, moet verdachte voldoende geïnformeerd zijn (vgl. HR:2022:825). Art. 28a.2 Sv schrijft voor dat wanneer het rechter duidelijk is dat verdachte afstand wil doen van recht op rechtsbijstand, deze hem inlicht over gevolgen daarvan en hem mededeelt dat hij van zijn beslissing kan terugkomen. Van verstrekken van die inlichtingen en doen van die mededeling wordt p-v opgemaakt. Voor beantwoording van vraag of verdachte overeenkomstig art. 28a.1 Sv afstand heeft gedaan van recht op rechtsbijstand, is o.m. van belang of sprake is van concrete beperkingen die samenhangen met eventuele kwetsbaarheid van verdachte (bijvoorbeeld in relatie tot proceshouding of vermoede psychische stoornis), die rechter aanleiding geven om na te gaan of verdachte redelijkerwijs in staat is te oordelen over mogelijke gevolgen van afstand van recht op rechtsbijstand en dus in vrijheid zijn wil heeft kunnen bepalen over doen van afstand (vgl. HR:2024:556). Uit procesverloop blijkt dat verdachte ttz. in hoger beroep zonder raadsman is verschenen, terwijl hij in eerste aanleg en aanvankelijk ook in fase van h.b. is bijgestaan door raadsman. Uit p-v van die tz. blijkt niet dat hof verdachte heeft geïnformeerd op manier als in art. 28a.2 Sv is voorgeschreven en ook niet dat hof is nagegaan of verdachte op eerder moment, bij doen van afstand, betreffende informatie heeft ontvangen. Dat leidt niet tot cassatie. Dit verzuim leidt alleen dan tot nietigheid van onderzoek ttz. en naar aanleiding daarvan gewezen arrest, als vast komt te staan dat verdachte door dat verzuim in zijn (mede door art. 6.3.c EVRM gewaarborgde) belangen is geschaad. Uit p-v van tz. in h.b. volgt dat hof de keuze van verdachte om zichzelf ttz. te verdedigen, heeft gerespecteerd. Daarin ligt als ’s hofs oordeel besloten dat verdachte redelijkerwijs in staat is geweest te oordelen over mogelijke gevolgen van afstand van rechtsbijstand en dat behandeling van zaak zonder dat verdachte werd bijgestaan door raadsman, niet onverenigbaar is met recht op eerlijk proces a.b.i. art. 6 EVRM. Dat oordeel is niet onbegrijpelijk, nu uit p-v van tz. in h.b. niet kan worden afgeleid dat sprake was van concrete beperkingen die samenhangen met eventuele kwetsbaarheid van verdachte op grond waarvan hof ervan blijk had moeten geven te hebben nagegaan of verdachte redelijkerwijs in staat was te oordelen over mogelijke gevolgen van afstand van recht op rechtsbijstand. Verder volgt uit p-v van tz. in h.b. dat hof tijdens behandeling van zaak bijzondere aandacht heeft geschonken aan omstandigheid dat verdachte niet werd bijgestaan door raadsman en heeft bewaakt dat verdachte de verdediging naar eigen inzicht heeft kunnen voeren. Hof heeft behandeling van zaak 2 maal aangehouden op verzoek van verdachte. Ook heeft hof (inhoudelijke) behandeling onderbroken om verdachte in staat te stellen toelichting te geven op de door hem gestelde “medische redenen”. Hof heeft tevens door verdachte aangevoerde verweren nader geduid in juridische termen en in zijn arrest besproken. Volgt verwerping.