ECLI:NL:HR:2026:1490, Hoge Raad, 22-09-2026, 24/03659

Beklag ex art. 98.4 jo. 552a Sv door Nederlandse en Belgische advocaten tegen beslag op gegevensdragers en tegen vordering van historische administratieve gegevens, waarbij dataset van miljoenen bestanden onder leiding van RC is gefilterd aan de hand van lijst met zoektermijn met als doel verwijderen van mogelijk verschoningsgerechtigde gegevens en RC heeft beslist dat OvJ mag kennisnemen van de na filtering overgebleven fysieke en digitale bestanden en documenten. Rb heeft klaagschriften n-o verklaard v.zv. die zijn gebaseerd op art. 98.4 Sv en klaagschriften gegrond verklaard (met bevel tot nadere filtering onder leiding van RC) v.zv. die zijn gebaseerd op art. 552a Sv. 1. Beklagmogelijkheid bij vorderen van gegevens. Staat voor verschoningsgerechtigde (overeenkomstig art. 98.4 Sv) beklag open tegen beslissing van RC dat kennisneming van gevorderde gegevens is toegestaan? 2. Ontvankelijkheid klaagschrift. Kon Rb klaagschriften n-o verklaren v.zv. die zijn gebaseerd op art. 98.4 jo. 552a Sv? 3. Beperking cassatieberoep. Moet worden voorbijgegaan aan beperking dat beroepen niet zijn gericht tegen gegrondverklaring van klaagschriften v.zv. die zijn gebaseerd op art. 552a Sv? Ad 1. HR herhaalt relevante overwegingen uit HR:2024:1560 en HR:2024:314 over (beklag)regeling van art. 98 Sv. Regeling van art. 98 Sv is in wet niet van toepassing verklaard in relatie tot vorderen van gegevens (vgl. HR:2024:375). Belangen die met verschoningsrecht zijn gemoeid, kunnen echter noodzakelijk maken dat RC ook in zo’n geval beslissing neemt overeenkomstig art. 98 Sv. Dat is het geval als vordering (mede) betrekking heeft op gegevens ten aanzien waarvan redelijk vermoeden bestaat dat zij onder verschoningsrecht vallen en selectie van gegevens niet mogelijk is zonder inhoudelijk daarvan kennis te nemen. OvJ moet daartoe vordering a.b.i. art. 181 Sv richten aan RC. Gegevens moeten in handen worden gesteld van RC, zodat deze kan beslissen of kennisneming is toegestaan. Deze beslissing wordt door RC neergelegd in beschikking. Redelijke wetstoepassing brengt met zich dat tegen beslissing van RC dat kennisneming is toegestaan, voor verschoningsgerechtigde (overeenkomstig art. 98.4 Sv) beklag openstaat bij (raadkamer van) gerecht in feitelijke aanleg waarvoor zaak wordt vervolgd. Tegen beschikking van dit gerecht staat cassatieberoep open (vgl. HR:2017:1205, HR:2024:375 en HR:2025:1788). Ad 2. Oordeel Rb komt erop neer dat beslissing van RC dat OM mag kennisnemen van de na filtering overgebleven fysieke en digitale bestanden en documenten omdat naar oordeel van RC voldoende is gewaarborgd dat ten aanzien daarvan verschoningsrecht niet wordt geschonden, niet kan worden opgevat als beslissing a.b.i. art. 98.3 Sv. Oordeel Rb geeft blijk van onjuiste rechtsopvatting. Beslissing die RC o.g.v. art 98.3 Sv neemt, strekt ertoe te bepalen welke voorwerpen aan OM ter beschikking mogen worden gesteld of van welke gegevens OM mag kennisnemen, en voor welke voorwerpen of gegevens dit niet wordt toegelaten. Beklag dat o.g.v. art. 98.4 Sv voor verschoningsgerechtigde openstaat, richt zich dan ook tegen beslissing van RC v.zv. deze inhoudt dat voorwerpen aan OM ter beschikking worden gesteld of dat van gegevens mag worden kennisgenomen. Dit betekent dat tegen beslissing van RC dat OvJ mag kennisnemen van de na filtering overgebleven fysieke en digitale bestanden en documenten, voor klagers als verschoningsgerechtigden (zowel t.a.v. inbeslaggenomen voorwerpen als t.a.v. gevorderde gegevens) beklag a.b.i. art. 98.4 jo. 552a Sv openstaat. Manier waarop selectie van (digitale) stukken en gegevens heeft plaatsgevonden, kan in beoordeling van beklag worden betrokken. Ad 3. Er is geen redelijk doel gediend met beoordeling van beklag a.b.i. art. 98.4 jo. 552a Sv na terugwijzing, als tegelijkertijd beslissing in bestreden beschikking over uitvoeren van nadere filtering als onherroepelijke beslissing zou gelden. Om Rb na terugwijzing in staat te stellen naar behoren opnieuw recht te doen, moet aan beperking van beroepen worden voorbijgegaan. HR zal bestreden beschikking ook vernietigen v.zv. daarin (o.g.v. art. 552a Sv) oordeel is gegeven over uitvoeren van een nadere filtering. Volgt (integrale) vernietiging en terugwijzing. CAG: anders t.a.v. beklagmogelijkheid bij gevorderde gegevens.